Aile Hukuku · Hukuki bilgilendirme

Nafaka İndirimi ve Kaldırılması

Yazar · Av. Ayşenur Konar

Yayımlanma ·

Nafaka indirimi ve kaldırılması, kesinleşmiş veya uygulanmakta olan nafaka hükmünün, sonradan değişen koşullarla aşağı çekilmesi veya sona erdirilmesidir. Bu yazı artırım, ilk nafaka şartı ve icra tahsilini cevaplamaz. Yukarı yön nafaka artırım davası yazısındadır. Mevcut ilam, yeni karar çıkana kadar kural olarak durmaz.

Hangi nafaka hangi kapıdan iner

Yoksulluk nafakasında durum değişince hâkim, istem üzerine irat miktarını yeniden belirleyebilir veya nafakayı kaldırabilir. Alacaklının yeniden evlenmesi, irat biçimindeki yoksulluk nafakasını kanunun öngördüğü hâllerde kendiliğinden sona erdirir. Fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürme ise kural olarak mahkeme kararıyla kaldırılır. İlk bağlama şartları yoksulluk nafakası şartları yazısındadır.

İştirak nafakası çocuğun bakım ve eğitim giderine bağlıdır. Ebeveynin gelir kaybı, çocuğun ihtiyacının azalması veya bakım düzeninin değişmesi aşağı yönlü talebi taşıyabilir. Çocuğun yararı, yükümlünün rahatlamasından önce okunur. Tür ayrımı nafaka türleri yazısındadır.

Tedbir nafakası dava sürerken geçicidir; hükümden sonraki indirim davasının konusu değildir.

Koşul değişikliği nasıl kurulur

Talep, eski karar tarihindeki fotoğraf ile bugünkü fotoğrafı karşılaştırmalıdır. Gelir düşüşü bordro, işten çıkış, SGK ve vergi ile; gider artışı tek başına indirim gerekçesi olmayabilir. Nafaka alanın yeni düzenli geliri, yoksulluk nafakasında yoksulluğun kalkması tartışmasını açar.

Kendiliğinden kalkan hâl ile dava ile kalkan hâl karıştırılmamalıdır. Evlenme gibi kanunun açıkça sona erme bağladığı durum ile ispatı mahkemeye bırakılan fiilî yaşam, aynı dilekçe cümlesine sığmaz.

Ölüm, irat nafakasını kanunun çizdiği çerçevede sona erdirir. Tereke ve mirasçı sınırı bu yazının konusu değildir.

Aile hukuku çerçevesi aile hukuku sayfasındadır.

İlam durur, icra bekler

İndirim davası açmak, birikmiş nafakayı silmez ve takibi otomatik dondurmaz. Ödemeyi kesmek, alacaklıyı icraya ve olası yaptırıma götürebilir. Yeni hüküm icra dosyasına işlenmezse müdürlük eski tutarı görmeye devam eder.

Geçmişe etki, talep tarihi ve kararın kuruluşuna bağlıdır; her indirim geçmiş ayları geri almaz. Ezbere tarih vaadi yoktur.

Sonuç

Aşağı yön, koşul değişikliğinin belgesidir: yoksullukta evlenme ve yoksulluğun kalkması, iştirakte çocuk gideri ve ebeveyn gücü. Artırımın ayna niyetidir; tahsil ve ilk şart yazılarının kopyası değildir. İlam dururken ödemeyi kesmek, indirim davasının yerine geçmez.

Mevzuat

Sık sorulan sorular

Nafaka yükümlüsü işsiz kalınca ödeme kendiliğinden durur mu?

Durmaz. İşsizlik veya gelir düşüşü, mevcut ilamı askıya almaz. İndirim veya kaldırma kararı alınana kadar eski hüküm icraya konu olabilir. Tahsil yolu [nafaka ödenmiyor](/blog/nafaka-odenmiyor-ne-yapmaliyim) yazısındadır. Gelir kaybı belgelenmeden ‘ödeyemiyorum’ beyanı hüküm değiştirmez.

Yoksulluk nafakası alan kişi evlenirse ne olur?

Kanun, irat biçimindeki yoksulluk nafakasının alacaklının yeniden evlenmesiyle kendiliğinden kalkacağını düzenler. Fiilen evliymiş gibi yaşama ise kural olarak mahkeme kararıyla kaldırmaya bağlanır. İki hâl karıştırılmamalıdır. Nüfus kaydı ve fiilî yaşam delili ayrı okunur. İştirak nafakası evlenme ile kendiliğinden düşmez.

İştirak nafakası çocuğun 18 yaşında otomatik biter mi?

Erginlik birçok dosyada dönüm noktasıdır; fakat eğitim, bakım ihtiyacı ve karar metni somut bakılır. ‘18 oldu, dosya kapandı’ varsayımı her ilamı taşımaz. Değişiklik talebi, çocuğun gideri ve ebeveynin gücüyle kurulur. Artırım yönü [iştirak nafakası artırımı](/blog/istirak-nafakasi-artirimi) yazısındadır. Bu yazı aşağı yönlü değişikliği konuşur.

İndirim davası açınca icra durur mu?

Kural olarak hayır. Yeni dava, eski ilamlı takibi kendiliğinden durdurmaz. Tedbir veya icra şikâyeti ayrı usuldür ve her dosyada aynı sonucu vermez. Ödemeyi kesmek, birikmiş nafaka ve yaptırım riski doğurur. Karar çıkınca icra dosyasına işlenmeyen yeni hüküm eski bakiyeyi yaşatır.

Artırım ile indirim aynı davada istenir mi?

Karşı talepler aynı yargılamada konuşulabilir; fakat her yön kendi olgusunu ister. Yukarı yön [nafaka artırım davası](/blog/nafaka-artirim-davasi) yazısındadır. Bu URL yalnızca aşağı yönlü koşul değişikliğini sahiplenir. Tür karışıklığı dilekçeyi dağıtır. Hangi nafakanın değişeceği baştan yazılır.

İlgili içerikler

Bu yazı bir çalışma alanına bağlıdır. Ayrıntı, kardeş rehberlerde durur; aynı cümleyi burada tekrar etmeyiz.

Çalışma alanı · İlgili çalışma alanı: Aile Hukuku

Kaynaklar

AK

Yazar

Av. Ayşenur Konar

Ankara Barosu avukatı, Konar Hukuk kurucusu. Bu metin genel bilgilendirmedir; somut dosya ayrıca incelenir. Yazar profili

Danışma

Aile Hukuku konusunda dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. Somut olayın özelliklerine göre süreç değişebilir.

Ara