Yasak hükümden ve ilgili kanundan okunur
Hangi hakkın kısıtlandığı, mahkûmiyet hükmünden ve o kısıtlamayı kuran kanundan okunur. Hükümde yazılı olmayan ve özel kanunun da bağlamadığı bir yasak, dilekçeyle var edilmiş olmaz. Kamu görevi, velayet, meslek veya seçme ve seçilme, her dosyada aynı paket halinde yasaklı sayılmaz. Fıkrada ve ilgili kanunda yasak yoksa geri verilecek bir yasak da yoktur. Yokluğu, dilekçenin reddi değil, konuşulacak bir yasağın bulunmamasıdır.
Yasak birden fazla kaynaktan doğmuş olabilir. Biri hüküm fıkrasındaki hak yoksunluğu, diğeri mesleği kuran kanunun mahkûmiyete bağladığı engeldir. İkisi aynı cümleyle kalkmış sayılmaz. Meslek kanunu kendi merciini ve kendi şartını gösteriyorsa, 5352 sayılı Kanundaki geri verme kararı o mesleğin özel engelini kendiliğinden açmaz. Özel kanun, geri verme kararını yeterli sayıyorsa bu yeterlilik o kanundan okunur. Saymıyorsa, meslek belgesi ayrıca o kanunun yolundan izlenir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında, açıklanmış bir mahkûmiyet yokken yasak paketi kurulmuş sayılmaz. O kaydın kimlere görüneceği HAGB görünürlüğü başlığındadır. Hüküm daha sonra açıklanırsa, yasak sorusu açıklanan mahkûmiyetin metninden yeniden okunur. Açıklama yokken geri verme dilekçesi, görünürlük sorununu kapatmaz. Beraat da yasak doğurmaz. Mahkûmiyet yoksa geri verilecek bir mahkûmiyet yasağı yoktur.
Geri verme kararı olmadan yasak kalkmaz
Yasak varsa kalkması, 5352 sayılı Kanundaki geri verme kararına bağlıdır. Karar çıkmadan süre doldu diye yasak kalkmış denmez. Süre, karardaki suç ve 5352 sayılı Kanundaki rejimden okunur. Bu metin süreyi rakamla doldurmaz. Mahkeme, kanundaki şartları infaz bilgisi ve taleple değerlendirir. Şartlar gerçekleşmiş gibi bu yazıdan ilan edilmez.
İnfazın tamamlanıp tamamlanmadığı, infaz dosyasındaki kayıttan okunur. Kayıt yokken infaz bitmiş varsayılmaz. Cezanın infaz edilmiş sayıldığı hâller kanunda ayrıca düzenlenmiş olabilir. Sayılıp sayılmadığı, infaz kaydı ile kanun metni yan yana konunca görülür. Kayıt “tamamlandı” demiyorsa tamamlanmış işlem yapılmaz. Kısmi infaz, tamamlanmış infazın yerine geçmez.
Mahkeme, kanunun aradığı biçimde kişinin bu süre içindeki durumunu da değerlendirir. Değerlendirme gerekçede yoksa olumlu kanaat var sayılmaz. Gerekçe, her dosyada aynı cümleyi tekrarlamak zorunda değildir. Somut bilgi infaz dosyasında veya başvuruya eklenen belgede durur. Belge yokken iyi hâl kurulmuş ilan edilmez. Belgenin içeriği, yasağın kendisini değiştirmez. İçerik, mahkemenin şartları tartmasına yarar.
Bazı suçlar veya bazı yasaklar kanunda geri vermeye kapalı tutulmuş olabilir. Kapalı olup olmadığı, hükümdeki suç vasfı ve ilgili madde metninden okunur. Bu yazı kapalı suç listesi kurmaz. Kapalı bir yasakta dilekçe, yasağı açmış sayılmaz. Açık bir yasakta da dilekçe, karar çıkmadan sonucu doğurmaz.
Sicil belgesi yasağın yerine geçmez
Adli sicil belgesinin sade görünmesi, yasaklanmış hakkın geri verildiği anlamına gelmez. Geri verme kararı da mahkûmiyet satırını arşivden silmez. Silmenin arşiv ve süre rejimi adli sicil kaydı yazısındadır. İki dilekçe aynı isteği taşımaz. Belge sade diye meslek veya seçme hakkı geri gelmiş sayılmaz. İşe alınma, belgenin sade görünmesinden çıkarılmaz.
Geri verme kararı sicile işlenmiş olabilir. İşlenme, satırın silindiği anlamına gelmez. İşlenme kaydı, yasağın geri verildiğini gösterir. Kaydın hangi yasak için düştüğü, kararın fıkrasından okunur. Fıkrada yalnızca bir hak varsa, diğer haklar da açılmış sayılmaz. Seçme hakkı geri verilmiş, meslek engeli özel kanunda duruyorsa meslek engeli ayrıca okunur.
Eski adli sicil belgesi, geri verme kararından önce alınmış olabilir. Eski belge, kararı yok saydırmaz. Yeni belge, kararı kendiliğinden her alana yazmış olmayabilir. Hangi belgenin elde olduğu tarihten okunur. Tarih, kararın tarihinden önceyse karar ayrıca dosyaya konur.
İnfazın biçimi yasağı kaldırmaz
Cezanın denetimli serbestlikle infaz edilmesi, yasakların geri verildiği anlamına gelmez. Denetimli serbestlik, hapis cezasının infaz biçimidir. Koşul, denetimli serbestlik yazısında 5275 sayılı Kanundan okunur. İnfaz biçimi sürerken verilen bir iyi hâl değerlendirmesi, geri verme kararı değildir. Değerlendirme, infaz hâkimliğinin veya kurumun kendi evrakındadır. O evrak, 5352 sayılı Kanundaki mahkeme kararının yerine yapıştırılmaz.
İnfaz savcılığının çağrı kâğıdı teslim yerini, ceza türünü ve mercii gösterir. O kâğıt, yasak kaldırma kararı değildir. Satırların nasıl okunacağı infaz çağrısı başlığındadır. Çağrıya uymak, seçme hakkını veya meslek yasağını kendiliğinden açmaz. Çağrıya uymamak da, geri verme şartını bu sayfadan otomatik kapatmaz. Uymamanın infazdaki sonucu infaz dosyasındadır. Geri verme, o sonuçtan ayrı bir karardır.
Kararı verecek mahkeme, 5352 sayılı Kanundaki kuraldan ve hükmü veren dosyadan okunur. Sicil bürosu bu mahkemenin yerine geçmez. Çağrı kâğıdındaki infaz savcılığı da geri verme mercii değildir. Kesinleşmemiş hükümde iade hesabı erken kalır. Kanun yolunun katmanı istinaf ve temyiz ayrımındadır. Kesinleşme şerhi yokken yasak kalkmış gibi dilekçe kurulmaz. Şerh varsa, şerhin hangi fıkrayı kapsadığı metinden okunur. Kapsam dışı kalan fıkra için yasak hesabı yapılmaz.
Dilekçede hangi ek durur
Başvuruda, yasak doğuran hüküm, kesinleşme şerhi ve infazın durumunu gösteren kayıt aranır. Kayıtlardan biri yoksa eksik parça tamamlanmış sayılmaz. Mahkeme, eksikliği tamamlattırabilir. Tamamlama yazısı yokken dosya sonuçlanmış ilan edilmez. Hükmün bir örneği ile sicil belgesi aynı ekin yerine geçmez. Biri yasağın kaynağını, diğeri kaydın görünümünü gösterir.
Vekil varsa vekâlet, başvurunun kime ait olduğunu gösterir. Vekâlet yoksa, başkasının verdiği dilekçe kişinin istemi sayılmaz. Kişi birden fazla mahkûmiyet taşıyorsa, hangi hükmün hangi yasağı doğurduğu dilekçede ayrılır. Ayrılmadan verilen dilekçe, bütün yasakları tek kararla açmış sayılmaz. Mahkeme, her hüküm için şartları ayrı tartabilir. Tartımın sonucu karardadır.
Karar çıktıktan sonra ilgili meslek kuruluşu veya seçim kaydı, kararı kendi işleminde ayrıca isteyebilir. İstem, geri verme kararının kopyasıdır. Kuruluş, kararda yazmayan bir yasağı açmak zorunda değildir. Kararda yazan yasağı da, karar yokmuş gibi kapalı tuttuğu ayrıca yazılır. Bu yazı, kuruluşun iç işlemini kurmaz. İşlem, kararın tebliği ve kuruluşun kaydından izlenir.
Geri verme kararının fıkrası, hangi hakkın geri verildiğini açıkça yazar. Fıkra “yasaklar kalkmıştır” deyip hak saymıyorsa, sayım gerekçeden ve dayanak hükümden tamamlanır. Tamamlanamıyorsa bütün haklar açılmış ilan edilmez. Karar, infazın biçimini değiştirmez. Denetim süren bir ceza, geri verme kararıyla kurum dışı infaza çevrilmiş sayılmaz. Karar yalnızca yasak hakkındadır. Yasağın kalktığı tarih, kararın kesinleşme veya tebliğ kaydından okunur. Kayıt yoksa tarih varsayılmaz.
Sonuç
Geri verme, yasak üzerinedir. Sicil silme, kayıt üzerinedir. Yasak, hükümde ve ilgili kanunda yoksa iade edilecek bir şey de yoktur. Varsa, mahkeme kararı olmadan kalkmış sayılmaz. Seçme, seçilme ve meslek yasağı kendiliğinden geri gelmez. Çerçeve ceza hukuku sayfasındadır. Dayanak 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu metnidir. İnfazın durumu 5275 sayılı Kanun ve infaz dosyasından okunur. Hüküm ile infaz kaydı iletişim yoluyla yan yana okunabilir.