Düzenleme ile onaylama
Düzenleme şeklinde senette noter, belgenin metnini kendisi düzenler. Taraflar, para borcunu bu metinde ikrar eder. İkrar yoksa veya borç para değilse ilamlı kapı açılmaz. Taşınmaz satışı, kefalet mektubunun tasdiki veya “suretinin aynıdır” kaşesi, para borcu ikrarı değildir.
Onaylama, kişilerin kendi yazdığı kâğıdın altındaki imzanın kendilerine ait olduğunu gösterir. Bu onay, kâğıdı ilam yapmaz. Alacaklı onaylı adi senetle ilamlı takip açarsa daire talebi reddedebilir veya işlem şikâyete açık kalır. O kâğıt, koşulları varsa ilamsız genel hacze gider. İlamsız metin ilamsız takip talebi yazısındadır.
İlamlı takibin daireye nasıl verildiği ilamlı takip yazısındadır. Bu sayfa, hangi noter kâğıdının o yola girdiğini ayırır. İcra emrini alan borçlu icra emri geldi yazısına bakar.
Bono ve mahkeme ilamı
Bono, poliçe ve çek kambiyo senedidir. Notere “görüldü” diye işletilmeleri, onları İcra ve İflas Kanunu’nun ilam saydığı ikrar senedine dönüştürmez. Özel yol kambiyo takibi yazısındadır. Yanlış yola giren senet, hem itiraz rejimini hem süreyi karıştırır.
Mahkeme ilamı kesin hüküm taşır. Düzenleme şeklindeki noter senedi ilam gibi icra edilir ama aynı kesin hükmü taşımaz. Borçlu, senedin iradesini sakatlayan olguyu menfi tespit ile tartışabilir. Dava, icra emrine “itiraz ettim” demekle açılmış olmaz. Menfi tespitin çerçevesi menfi tespit davası yazısındadır.
Zamanaşımı on yıl değildir
Kanun, noter senedine dayalı takibi, senedin niteliğine göre borçlar veya ticaret hukukundaki zamanaşımına bağlar. İlama dayalı takibin son işlemden on yılı, bu senede otomatik yapışmaz. On yıllık saat ilam zamanaşımı yazısındadır. Senedin kendi süresi, alacağın türünden okunur. Tür okunmadan “noter gördü, on yıl var” denmez.
İcra emrindeki ödeme süresi, emrin üzerindeki kayıttan okunur. Süre dolunca haciz ayrıca istenir. Senedin ilam gibi icra edilmesi, haczi kendiliğinden koymaz.
Sonuç
Düzenleme şeklinde ve para borcu ikrarlı noter senedi ilamlı takibe girer. İmza onaylı adi senet ve bono bu belge değildir. Kesin hüküm doğmaz. Menfi tespit kapısı, koşulları varsa açık kalır. Çerçeve icra ve iflas hukuku sayfasındadır. Resmî dayanak 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ilam niteliğindeki belgeler hükmüdür. Senedin düzenleme mi onaylama mı olduğu sayfası olmadan yol seçilmez.