Belge hangi aşamada çıkar
Alacaklı haciz talep eder, mal araştırılır, varsa satış ve paylaşma yürür. Mal çıkmazsa veya bedel yetmezse müdürlük belgelendirme yapabilir. Belge, alacaklım ödemiyor yazısındaki ilk tahsil sırasının son halkalarındandır; başta istenen evrak değildir.
Geçici belgelendirme, henüz satış tamamlanmadan “şu an mal görünmüyor” fotoğrafıdır. Kesin belge, paylaşma ve sıra cetveli sonrasına bakılır. Sıra cetveli kimin ne aldığıdır; aciz, kalan alacağın belgesidir.
Ankara’daki bir dosyada da belge, o dairenin kaydından çıkar. Semt adı, başka müdürlüğün belgesini üretmez.
Alacak neden ayakta kalır
Aciz belgesi, alacağın yokluğunu değil tahsil imkânsızlığını o an için kaydeder. Sonradan ortaya çıkan maaş, miras veya tapu, yeniden haciz tartışması açabilir. Zamanaşımı kesilmesi veya durması, belgenin türüne ve güncel maddeye bakılır. Bu metinde süre gömülmez.
Faiz ve masraf, belgedeki asıl alacakla birlikte okunur. Belge satırı, bakiye hesabının yerini tutmaz. UYAP özeti ile belge aslı çelişirse asıl evrak esastır.
Borçlu, belgenin “temize çıktım” anlamına geldiğini sanmamalıdır. Kredi, tapu ve üçüncü kişi ilişkilerinde belge, sicile işlenen başka kayıtların kopyası değildir.
İflas ve konkordato ile ilişki
Tacir borçluda aciz belgesi, iflas sebeplerinden biri olarak konuşulabilir. Konuşulmak, davanın kabulü değildir. Sıfat yoksa belge adi takibi iflasa çevirmez.
Konkordato mühleti içinde belgelendirme, durma rejimiyle çelişebilir. Mühlet kararı işlenmişse haciz araştırması zaten durmuş olabilir. Aşamalar karıştırılmamalıdır.
Kısmi tahsilat, belgenin kapsamını daraltır. Tamamen ödenen kalem için aciz belgesi istenmez.
Ne işe yarar, ne vaat etmez
Belge, alacaklının “mal yok” iddiasını resmîleştirir; icra inkâr tazminatı veya menfi tespit sonucu üretmez. Yeni mal öğrenilince takip talebi yenilenebilir. Öğrenme tarihi, zamanaşımı tartışmasında önem taşır.
Belge kaybı, UYAP ve daire arşiviyle tamamlanır. Fotokopi, her işlemde asıl yerine geçmez.
Sonuç
Aciz belgesi tahsil umudunun o andaki resmî fotoğrafıdır; borcu silmez ve iflas davasını otomatik açmaz. Aşama, belgenin geçici veya kesin adını belirler. Genel çerçeve icra ve iflas hukuku sayfasındadır. Resmî dayanak: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu. Haciz tutanağı olmadan aciz sonucu söylenmez.