Beyan hangi evraktan doğar
Ödeme emrinde mal beyanına ilişkin uyarı bulunur. Yükümlülüğün kapsamı ve süresi, tebliğ ve takip türüne göre değişir. İlamsız genel haciz ile kambiyo veya ilamlı yol aynı beyan kalıbına sığmayabilir.
Beyan, itiraz dilekçesinin eki gibi düşünülmemelidir. İtiraz takibi durdurabilir; beyan, durmuş takipte de ayrıca tartışılabilir. İkisini tek cümlede yazmak, hangisinin kayda geçtiğini belirsizleştirir.
Alacaklı, beyanı haciz haritası olarak okur. Boş beyan, haczi yasaklamaz; mal araştırması ve üçüncü kişi haczi ayrı yürür.
Neler yazılır, ne yazılmaz
Kazanç, banka, taşınır, taşınmaz, alacak ve kıymetli evrak pratikte sık sorulur. Haczedilemez mallar listesi, “bildirmeyeyim” izni değildir. Korunan mal da çoğu dosyada bildirilir; koruma, haciz anında ayrıca ileri sürülür.
Üçüncü kişiye ait mal, borçlu malı gibi yazılırsa istihkak dosyası doğar. Tersine, kendi malını “eşimin” diye gizlemek gerçeğe aykırılık iddiası üretir. Tapu ve ruhsat, beyan satırından güçlüdür.
Ankara’daki bir dosyada da beyan, bağlı olunan icra dairesine verilir. Semt adı, başka müdürlüğe verilen dilekçeyi kayda geçirmez.
Taahhüt ve tazyikten ayrım
Ödeme taahhüdü, alacaklı ile borçlunun dosya içi ödeme planıdır. İhlali ayrı yaptırım taşır. Mal beyanı ise sahip olunanın fotoğrafıdır. Fotoğraf çekmemek ile planı bozmak aynı fiil değildir.
Nafaka tazyiki, ilamlı nafaka rejimine özgüdür. Mal beyanı yükümlülüğü, nafaka hapis tartışmasının kopyası olarak anlatılmaz. Karışan dil, yanlış şikâyet dilekçesi üretir.
Gerçeğe aykırı beyan, “unuttum” ile her dosyada kapanmaz. Sonradan ortaya çıkan tapu veya maaş kaydı, beyan tarihindeki gerçeğe bakılır. Sonradan edinilen mal, beyan gününü geriye götürmez; yeni beyan veya haciz araştırması konuşulur.
Alacaklı ne ister
Alacaklı, beyanı beklerken haciz talebinden vazgeçmek zorunda değildir. Beyan, aciz belgesi üretmez. Mal bulunamazsa aciz belgesi ayrı şartlara bakılır.
Beyanın düzeltilmesi, ek dilekçe ve tarih kaydıyla yapılır. Sözlü gişe anlatımı, yazılı beyanın yerini tutmaz.
Sonuç
Mal beyanı, icra dosyasında malvarlığının yazılı fotoğrafıdır; ödeme taahhüdü veya nafaka tazyiki değildir. Gerçeğe uygunluk, boş “malım yok” satırından ağır basar. Genel çerçeve icra ve iflas hukuku sayfasındadır. Resmî dayanak: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu. Tebliğ belgesi olmadan beyan süresi söylenmez.