Teklif kâğıdının başlığı
Teklif, cumhuriyet savcılığının kâğıdıdır. İlk satırda savcılığın adı durur. Ad yoksa merci tamamlanmaz. Adın altında soruşturma numarası ve teklifin tarihi aranır. Numara boşsa numara, başka bir kâğıttan taşınmaz. Tarih, teklifin düzenlendiği gündür. Tarih yoksa tarih eklenmez.
Ankara’da düzenlenen teklifte de merci, kâğıdın başlığındaki savcılık veya mahkemedir. Başlıkta başka il yazıyorsa işlem o başlığa göredir. Sözlü olarak teklifin başka yerden geldiği söylenmişse söz, başlığı değiştirmez. Başlık, seri muhakeme teklifi olduğunu yazar. Başlık başka bir usulün adını taşıyorsa kâğıt, bu usulün teklifi diye okunmaz.
Kâğıdın altındaki imza, teklifi yapan savcının imzasıdır. İmza satırı boşsa imza eklenmez. Mühür, imzanın yerini tutmaz. Teklif, kişiye açıklanmadan önce bu künye okunur. Künye eksikse eksik satır, kabul beyanıyla doldurulmaz.
Fiil, suç adı ve yaptırım satırı
Fiil, teklifte yer, zaman ve hareket olarak duran bölümdür. Okuyucu, hatırladığı sahneyi bu bölümün üstüne yazmaz. Tarih satırı boşsa tarih tamamlanmaz. Birden fazla hareket yazılmışsa her satır kendi cümlesidir. Satırlar tek olaya bağlanmamışsa bağ kurulmaz. Kâğıtta yazmayan fiil, bu teklifin kapsamına girmez.
Suç adı, savcının fiile verdiği addır. Ad, fiilin kendiliğinden yapışan etiketi değildir. Kanundaki katalog bu satırın yerine ezberlenmez. CMK m.250 suçları kendi metninde sayar. Bu yazı o sayımı kopyalamaz. Kâğıtta bir ad varsa ikinci bir ad eklenmez. Ad yoksa ad tamamlanmaz. Fiil cümlesi ile suç adı uyuşmuyormuş gibi görünüyorsa uyuşmazlık kapatılmaz. İki satır olduğu gibi okunur.
Yaptırım da kâğıttaki rakamdır. Rakam, teklifin sonuç bölümünde veya ayrı bir satırda durur. Kesir kâğıtta yoksa buradan eklenmez. Para eşiği yazılmaz. Rakam boşsa boşluk doldurulmaz. Rakam, fiilde yazmayan başka bir olayı kapsamaz. Başka bir soruşturmanın numarası bu satırda yoksa o soruşturma aynı teklifle kapanmaz.
Müdafi hazırken yapılan açıklama
Teklif, müdafi hazır bulunurken açıklanır. Açıklama tutanağında müdafinin adı, hazır bulunduğu ve teklifin açıklandığı yazar. Satır yoksa açıklama yapılmış sayılmaz. Seçilmiş müdafi yoksa görevlendirme, açıklamanın ön şartıdır. Görevlendirme yazısında müdafinin adı ve soruşturma numarası durur. Numara, teklifteki numarayla aynı değilse iki dosya karıştırılmaz. Görevlendirme, kabul zorunluluğu değildir. Görevlendirilen müdafi, kabul beyanının yerine geçmez.
Açıklama tutanağı ile kabul beyanı ayrı satırda durur. Tutanak, teklifin anlatıldığını yazar. Beyan, kişinin kabul edip etmediğini yazar. İkisi tek imzada eritilmez. İmza, beyanın altında ayrıca aranır. İmza yoksa kabul oluşmuş sayılmaz. Müdafi yokken atılan imza, bu usulün kabulü diye okunmaz. İfade oturumundaki haklar ifade vermeden önce yazısındadır. Çağrının kendisi savcılık çağrısı başlığındadır. Çağrı, teklif kâğıdının yerine geçmez. Soruşturmanın akışı savcılık soruşturması yazısındadır. Üçü, teklifin kabul şartı diye burada tekrarlanmaz.
Kabulün seçtiği son
Kabul, kâğıtta yazılı fiil için klasik duruşmada delilin konuşulduğu yargılamanın yerine geçen yolu seçer. Kabul cümlesi, teklifteki fiil ve suç adıyla sınırlıdır. Cümle, kâğıtta yazmayan fiili kapsamaz. Kabul, mahkeme bakmadan dosyayı düşüren bir işaret değildir. Mahkeme, teklifin şartlara uyup uymadığını denetler. Denetim uygun görülür ve hüküm kurulursa bu hüküm duruşmasız bir sonlandırma olabilir. Sonlandırma beraat değildir. Beraat hükmünün ne olduğu beraat kararı yazısındadır. Kabul, o hükmün yerine yapıştırılmaz.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması da değildir. O kurum, hükmün açıklanmasını erteleyen başka bir yoldur. O yolun adı hükmün açıklanmasının geri bırakılması yazısındadır. Seri muhakeme kabulü ertelemeyi kurmaz. İki kâğıt aynı imzada birleştirilmez. Elinizdeki başlık seri muhakeme ise başlık, diğer yolun adıyla değiştirilmez.
Mahkemenin denetim kararı ayrı bir kâğıttır. Kararda mahkemenin adı, tarih ve teklifin uygulanıp uygulanmadığı yazar. Karar yoksa hüküm kurulmuş sayılmaz. Karar, teklifi uyguluyorsa sonuç, o karardaki cümledir. Cümle yoksa sonuç eklenmez. Karar, teklifi uygulamıyorsa uygulamama da beraat diye kısaltılamaz. Uygulamama, hükmün açıklanmasının geri bırakılması da değildir.
Kabul edilmeyen teklif
Kabul etmemek, o anda mahkûmiyet hükmü doğurmaz. Ret beyanı, tutanakta ayrı satırda durur. Satır yoksa ret varsayılmaz. Sessizlik, kabul diye tamamlanmaz. Klasik soruşturma veya kovuşturma yolu açık kalabilir. Açık kalması, duruşmanın aynı gün kurulduğu anlamına gelmez. Duruşma günü, teklif kâğıdının kenarından çıkarılmaz. Gün, duruşma çağrısında yazıyorsa o çağrıdan okunur. Çağrı yoksa gün eklenmez.
Ret, teklifteki yaptırım rakamını siler bir sonuç da doğurmaz. Rakam, kabul edilmeyen teklifin üzerinde kalır. Rakam, retten sonra kendiliğinden uygulanan bir ceza olmaz. Uygulama, mahkemenin kabul üzerine kurduğu kararda aranır. O karar yoksa rakam, teklif metninde duran bir satır olarak kalır.
Başka bir soruşturma, bu ret ile kapanmaz. Ret, yalnız tutanakta yazan teklife ilişkindir. Teklifteki numara ile diğer dosyanın numarası farklıysa iki dosya birleştirilmez. Birleştirme, kâğıtta yazıyorsa vardır.
Mahkeme kararındaki uygulama cümlesi
Mahkemenin kâğıdı, teklif tutanağından ayrıdır. Üstte mahkemenin adı, dosya numarası ve tarih durur. Numara, teklifteki soruşturma numarasıyla aynı olmayabilir. Kovuşturma numarası açılmışsa o numara kendi hanesindedir. İki numara birbirinin yerine okunmaz. Tarih, mahkeme kararının günüdür. Teklifin tarihi, bu günün yerine geçmez.
Kararın orta bölümünde teklifin uygulanmasına veya uygulanmamasına ilişkin cümle aranır. Uygulama cümlesi varsa cümle, teklifteki fiil ve suç adını anıyor mu bakılır. Anılmayan fiil, uygulama cümlesine eklenmez. Cümle yoksa teklif uygulanmış sayılmaz. Uygulanmama cümlesi varsa bu cümle beraat diye kısaltılmaz. Cümle, hükmün açıklanmasının geri bırakılması diye de okunmaz. İki kurumun adı kararda yazmıyorsa yazılmamış kabul edilir.
Kararın altındaki imza, hâkimin imzasıdır. Savcının teklif imzası, bu imzanın yerine geçmez. Teklif tutanağı birden fazla sayfaysa her sayfada soruşturma numarası aranır. Numara bir sayfada yoksa o sayfa, bu teklifin parçası sayılıp sayılmayacağı sayfanın başlığından okunur. Başlık yoksa sayfa, tutanağa eklenmiş sayılmaz. Sayfaların sırası karışıksa sıra, sayfa numarasından kurulur. Sayfa numarası yoksa sıra uydurulmaz. Kabul beyanı son sayfadaysa beyan, önceki sayfalardaki fiil ve suç adıyla birlikte okunur. Önceki sayfa eksikse eksik sayfadaki fiil, beyanın kapsamına yazılmaz.
Tutanakta kişinin parmak izi veya imza yanında “okudum” benzeri bir cümle durabilir. Cümle yoksa okunmuş varsayılmaz. Cümle varsa cümle, teklifin her satırının anlaşıldığına dair bir tespit değildir. Anlaşılan, tutanakta yazılan satırdır. Müdafi parafı sayfa kenarındaysa paraf, o sayfanın görüldüğünü gösterir. Paraf yoksa sayfa görülmemiş diye de silinmez. Paraf, kabul beyanının yerine geçmez. Tebliğ şerhi varsa şerhteki tarih, mahkeme kararının size ulaştığı gündür. Şerh yoksa ulaşma varsayılmaz. Şerhten yeni bir süre türetilmez. Yaptırım rakamı mahkeme kararında da yazıyorsa okunan, o karardaki rakamdır. Kararda rakam yoksa teklifteki rakam, hüküm kurulmuş gibi taşınmaz. Taşıma, ancak uygulama cümlesi rakamı açıkça anıyorsa vardır.
Sonuç
Kabul, klasik duruşmadan ayrılan ve mahkemenin denetlediği bir sonlandırmadır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması değildir. Beraat değildir. Yaptırım, teklifin üzerindeki rakamdan okunur. Rakam yoksa kesir eklenmez. Müdafi satırı yoksa kabul oluşmuş sayılmaz. Teklif tutanağı duruyorsa değerlendirme iletişim ile o tutanak üzerinden yapılır. Sonlandırma yollarının genel yeri ceza hukuku sayfasıdır. Usul 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.250’de adlandırılır.