Ticaret Hukuku · Hukuki bilgilendirme

Özel Denetçi Atanması Ne İşe Yarar?

Yazar · Av. Ayşenur Konar, Avukat

Yayımlanma ·

Özel denetçi, belirli bir olayın pay sahipliği hakları için aydınlatılması amacıyla istenir. İstem önce genel kurula götürülür. Kurul reddederse kanunun gösterdiği pay sahipleri mahkemeye başvurabilir. Bu yazı bir pay oranı yazmaz. Rapor, şirketin tüm hesaplarının bağımsız denetim görüşü değildir.

İnceleme belirli bir olaya bakar

Konu, tek bir işlem veya dönemle sınırlanır. Denetçi o olayı inceler ve raporlar. Konu yazılmadan “şirketi denetleyin” demek, istemi belirsiz bırakır. Belirsiz istem, kurulda ve mahkemede zayıf kalır. Hangi sözleşme, hangi ödeme veya hangi dönem incelenecekse dilekçede gösterilir.

Bilgi alma yolu daha önce kullanılmış olmalıdır. Kullanılmamış bir merak, özel denetçi istemini kendiliğinden açmaz. Hangi belgenin istendiği genel kurul tutanağında veya önceki yazışmada görünür. Yazışma yoksa önce bilgi istemi yapılır. Bilgi verilmişse verilen belge, denetçi isteminin ekinde durur.

Kurul reddederse

Genel kurul istemi reddederse veya istemi gündeme almazsa, kanunun aradığı pay sahipleri mahkemeye gidebilir. Hangi pay oranının bu yolu açtığı, güncel metinden okunur. Bu yazı o oranı dondurmaz. Oran, esas sözleşme vaadiyle de değiştirilemez. Mahkeme, konunun belirli olup olmadığına ve bilgi alma yolunun kullanılıp kullanılmadığına bakar.

Mahkeme denetçi atarsa görev, kararda yazan olayla sınırlıdır. Denetçi, kararda olmayan bir yılı veya bir ortaklık ilişkisini kendiliğinden incelemez. Rapor, pay sahiplerine ve şirkete sunulur. Rapor, genel kurul kararını kendiliğinden iptal etmez. İptal ayrı bir davadır.

Eşik bu atamayı doğurmaz

Bağımsız denetim, ilan edilen eşikle aranır. Eşik nereden okunur yazısındadır. Eşik tutmayan şirkette de özel denetçi istenebilir. Eşik tutan şirketteki bağımsız denetçi, özel denetçinin yerine geçmez. İki rapor aynı dosyada birleştirilmez.

Eşik yazısı tutarı anlatır. Bu yazı o tutarı taşımaz. Özel denetçi ücreti de burada yoktur. Ücret, atama kararında veya tarafların anlaşmasında okunur.

İstem nasıl kurulur

Şirketin merkezi Ankara'daysa genel kurul ve sicil kayıtları Ankara'da görünebilir. Merkez başka ildeyse kurul o merkezdedir. Büronun Çankaya'da olması, genel kurul yerini değiştirmez. Ankara avukat, önce bilgi alma yazışmasını, red tutanağını ve incelenmek istenen işlemin belgesini ister.

İstem üç parçaya ayrılır. Olay belirli mi? Bilgi alma daha önce kullanılmış mı? Kurul bu istemi reddetmiş mi? Üçü tamamsa mahkeme yolu, pay oranı uydurulmadan, güncel metindeki şartla okunur. Oran dosyada yoksa metin okunur. Metin okunmadan “yeterli payımız var” denmez.

Pay sahibi, istemini genel kurul çağrısından önce yazılı yapmışsa bu yazı da dosyada durur. Yazıda olay, dönem ve istenen belgeler sayılır. Sayılmayan bir yıl, sonradan denetime kendiliğinden eklenmez. Eklenmek isteniyorsa yeni bir istem gerekir. Yeni istem, önceki red tutanağının yerine geçmez.

Denetçi raporu geldikten sonra pay sahipleri, rapordaki tespite göre genel kurulda veya mahkemede ayrı bir hak kullanabilir. Rapor, o hakkın dilekçesi değildir. Hangi tespite dayanılacağı rapordaki sayfa ve belge numarasıyla gösterilir. Numara yoksa raporun ilgili bölümü işaretlenir. İşaretsiz rapor, her iddiayı ispatlamış sayılmaz.

Mahkeme denetçi seçerken pay sahibinin önerdiği kişiyi almak zorunda değildir. Öneri, gerekçeyle yapılır. Gerekçede denetçinin olayı incelemeye elverişli olduğu yazılır. Şirket, aynı olay için daha önce rapor alınmışsa o raporu sunar. Eski rapor, yeni istemi kendiliğinden düşürmez. Düşürmesi için raporun aynı işlemi kapsadığı gösterilir. Kapsam farklıysa iki rapor yan yana okunur.

Sonuç

Özel denetçi belirli bir olayı inceler. Bağımsız denetim eşiği bu atamayı kurmaz. Pay oranı bu yazıda yazılmaz. Çerçeve ticaret hukuku sayfasındadır. Dayanak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu metnidir.

Mevzuat

Sık sorulan sorular

Her pay sahibi mahkemeye gidebilir mi?

İstem önce genel kurula sunulur. Kurul reddederse kanunun gösterdiği pay sahipleri mahkemeye başvurabilir. Bu sayfa bir pay oranı yazmaz.

Bağımsız denetim varsa özel denetçi gereksiz mi olur?

Hayır. Bağımsız denetim tablolara bakar. Özel denetçi, gösterilen olayı inceler. Biri diğerinin raporunu kendiliğinden karşılar sayılmaz.

Eşik tutmayan şirkette özel denetçi istenir mi?

Eşik, özel denetçi şartı değildir. İstem, pay sahipliği hakkının kullanılması için gerekli bir olaya bağlanır. Eşik yazısındaki tutar bu istemi kurmaz.

İlgili içerikler

Bu yazı bir çalışma alanına bağlıdır. Ayrıntı, kardeş rehberlerde durur; aynı cümleyi burada tekrar etmeyiz.

Çalışma Alanları · İlgili çalışma alanı: Ticaret Hukuku

Kaynaklar

AK

Yazar

Av. Ayşenur Konar

Ankara Barosu avukatı, Konar Hukuk kurucusu. Bu metin genel bilgilendirmedir; somut dosya ayrıca incelenir. Yazar profili · Yayın ilkeleri

Danışma

Ticaret Hukuku konusunda dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. Somut olayın özelliklerine göre süreç değişebilir.

Ara