Neden iki ayrı kambiyo yolu vardır
Kanun, kambiyo alacaklısına haciz veya iflas yolunu seçme imkânı tanır. Haciz yolu malvarlığına el koymayı; iflas yolu tasfiye rejimini hedefler. “Hangisi hızlıysa” refleksi, borçlunun sıfatına çarpar.
Senetin TTK’daki zorunlu unsurları eksikse özel yol geri tepebilir. Ret, alacağı yok etmez; genel haciz veya alacak davası konuşulabilir. Unsur kontrolü, tempo arzusundan önce gelir.
Ankara’daki bir şirket keşidecisinde merci, muamele merkezine bakılır. Şube tabelası iflas yolunu ezbere açmaz.
İflas yolu kime karşı seçilir
Borçlu iflasa tabi değilse iflas yolu seçilemez. Gerçek kişi tüketici, çek keşidecisi olsa da iflasa tabi olmayabilir. Tacir sıfatı, sicil ve fiili ticaret birlikte okunur.
Kefil, aval veren veya ciranta ayrı sıfatlardır. Senet üzerindeki imza sırası, kimin iflasa tabi olduğunu tek başına göstermez. Her imza, kendi hukukî niteliğiyle okunur.
Konkordato mühleti, iflas yolunu da etkileyebilir. Mühlet işlenmişken yeni iflas takibi, durma rejimine takılabilir.
İtiraz bu yolda ne yapar
Kambiyo iflas yolunda itirazın etkisi, genel ilamsız itirazdan ve kambiyo haciz yolundan ayrı okunur. “İtiraz ettim, takip durdu” varsayımı her kambiyo dosyasında yanlış olabilir. İtirazın kayda işlenmesi ayrı, durdurma etkisi ayrıdır.
İmza inkârı, senet unsuru ve vade, iflas ödeme emrinin satırlarından okunur. Fotokopi senet, asıl unsur kontrolünün yerini tutmaz.
Yol seçimi yapıldıktan sonra haciz yoluna dönmek, feragat ve yeni talep ister. İki yolun evrakı aynı dosya numarasına yapıştırılmaz.
Genel iflas davasından fark
Genel iflas davası, senet şartına bağlı bu takibin yerine geçmez. Senet yoksa genel sebep ve sıfat konuşulur. Senet varsa özel yol, genel davadan önce düşünülür; “daha kapsamlı” diye genel davaya sapmak unsur avantajını harcayabilir.
Tasfiye başlarsa adi haciz alacaklıları masaya kaydolur. Kambiyo iflas yolunu seçen alacaklı, masa payına diğerleriyle birlikte bakabilir. Tam tahsilat vaadi yoktur.
Sonuç
Kambiyo iflas yolu, çek ve bononun iflasa tabi borçluya karşı özel takibidir; haciz yolunun veya genel iflas davasının kopyası değildir. Unsur ve sıfat, tempo arzusundan önce gelir. Genel çerçeve icra ve iflas hukuku sayfasındadır. Yol tablosu icra takip yolu karşılaştırmasındadır. Resmî dayanak: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu. Senet aslı olmadan iflas yolu seçilmez.