Fikri Mülkiyet · Hukuki bilgilendirme

İşçi Buluşu?

Yazar · Av. Ayşenur Konar, Avukat

Yayımlanma ·

İşçi Buluşu, hizmet ilişkisinde ortaya çıkan buluşun kime ait olacağı tartışmasıdır. Buluşu yapan ile başvuruyu adına yapan aynı kişi olmayabilir. Hizmet buluşu ile serbest buluş aynı çekmece değildir. Sayısal pay bu yazıda yoktur. Sözleşme, kanunun çizdiği çerçeveyi tek başına silmez.

Hizmet buluşu ile serbest buluş

İşin niteliği, görev tanımı ve işletmenin araçlarıyla doğan buluşta işverenin hakları konuşulur. Görev tanımı sözleşmede veya ek belgede durur. Durmuyorsa “iş sırasında yaptı” sözü, her buluşu hizmet buluşu yapmaz. Serbest buluş, görev ve işletme imkânının dışında kalan buluş için konuşulur. Sınır, somut görev yazısından okunur. Yazı yoksa sınır ezberden çizilmez.

Buluş sahibi ile başvuru sahibi ayrılabilir. Başvuru, sicilde kimin adına açıldığını gösterir. Sicil çıktısı yoksa sözlü “şirket adına” cümlesi belge yerine geçmez. Belge, başvuru formu ve bildirim yazısıdır. İkisi çelişirse çelişen ad işaretlenir. İşaret yoksa isim sonradan değiştirilmiş sayılmaz.

Bildirim

İşçi, buluşu işverene bildirmekle yükümlü olabilir. Bildirimin yapıldığı, tarihli bir yazı veya tutanakla durur. Tutanak yoksa sözlü bildirdim cümlesi, o anki kaydın yerine geçmez. İşverenin hak talebi de yazıyla durmalıdır. Talep yoksa suskunluk, her dosyada aynı sonucu doğurmaz. Sonuç, bildirim metni görülmeden söylenmez. Süre sayısı bu yazıda yoktur.

Bildirim, buluşun ne olduğunu tarif etmelidir. Tarif yoksa “bir şey buldum” cümlesi, sonraki patent isteminin yerine geçmez. İstem, tarifnamede duran teknik çözümü taşır. Çözüm bildirimde yoksa, bildirim ile başvuru aynı buluş sanılmaz. Dilekçe, hangi cümlenin hangi evraka ait olduğunu işaret eder. İşaret, karşı tarafın anlatımını silmez.

Sözleşme nasıl okunur

İş sözleşmesi ile buluş bildirimi ve sicildeki başvuru adı yan yana konur. Sözleşmede devir yazması, buluşun kendiliğinden işverene geçtiği anlamına gelmez. Çankaya bürosunun adresi, başvurunun incelendiği kurumu veya yetkili merciyi değiştirmez. Merci, sicil kaydı ve bildirimin kendi belgesinden okunur.

Bedel konuşması

İşveren başvuruyu üzerine alırsa, işçiye bedel tartışması açılabilir. Bedelin tutarı bu yazıda yoktur. Oran da yoktur. Tutar, sözleşme hükmü ile kanunun çizdiği çerçeve yan yana gelmeden kurulmaz. Çerçeve, dilekçeye rakam olarak yapıştırılmaz. Yapıştırılan rakam, belge değil iddia olur.

Lisans, buluş üzerindeki kullanma iznidir. İzin patent lisansı yazısında durur. İşçi buluşundaki bedel, lisans sözleşmesinin kopyası değildir. Ticari sır olarak saklanan çözüm de patent başvurusu değildir. Sır ile patent arasındaki ayrım ayrıca okunur. Başvuru yapılmışsa, kimin adına yapıldığı başvuru yazısında durur. Başvuru formu, bildirimdeki adı silebilir gibi okunmaz. İki ad duruyorsa ikisi de dosyada kalır.

Telif iş eserinden ayrım

İşte üretilen eser, fikri hakta eserin sahibini konuşur. Ayrım işte üretilen eser yazısında durur. Yazılım, metin veya tasarım eseri, her dosyada işçi buluşu değildir. Buluş, teknik bir çözümdür. Eser, telifin konusudur. İkisi aynı sözleşmede yan yana durabilir. Dursa da hak türü değişmez. Değişmez diye sözleşme yok sayılmaz. Sözleşme, hangi hakkın devrini yazdığını gösterir. Yazmıyorsa devir varsayılmaz.

Karar, görev tanımı, bildirim ve sicil yan yana gelince kurulur. Karar kurulmadan “buluş işverenindir” denmez. Denmeyen sonuç, tebligat gelmiş gibi de yazılmaz. Tebligat, kurum yazısının yüzüdür. Tebligat yoksa süre kendiliğinden işlemez. İşlemeyen süre, bu yazıda sayıya bağlanmaz.

Görev tanımı ek belgede değişmişse değişen metin de okunur. Eski görevle yeni görev çelişirse tarih tutulur. Tarih yoksa hangi görevin buluş anında yürürlükte olduğu seçilmez. Seçilmeyen görev, buluşu kendiliğinden hizmet buluşu yapmaz.

Sonuç

İşçi buluşu, hizmet ile serbest ayrımına ve bildirime bağlıdır. Her buluş kendiliğinden işverenin olmaz. Bildirim ile sicil aynı kâğıt sayılmaz. Çerçeve fikri mülkiyet sayfasındadır. Sonuç vaadi yoktur.

Dayanak 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu üzerindedir.

Mevzuat

Sık sorulan sorular

İşçi buluşu telifteki iş eseri midir?

Hayır. İş eseri, eserin mali haklarını konuşur. İşçi buluşu, buluş ve patent başvurusu yüzüdür. İki kayıt karıştırılmaz.

Buluş sahibi ile başvuran aynı kişi midir?

Olmayabilir. Buluşu yapan ile başvuruyu kendi adına yapan ayrılabilir. Ayrım, bildirim ve sözleşme olmadan kapanmaz.

Bedel kendiliğinden belirli bir pay mıdır?

Hayır. Bedel, kanun ve sözleşmenin çerçevesinde konuşulur. Sayısal pay bu yazıda yoktur.

İlgili içerikler

Bu yazı bir çalışma alanına bağlıdır. Ayrıntı, kardeş rehberlerde durur; aynı cümleyi burada tekrar etmeyiz.

Çalışma Alanları · Fikri Mülkiyet süreçleri

Kaynaklar

AK

Yazar

Av. Ayşenur Konar

Ankara Barosu avukatı, Konar Hukuk kurucusu. Bu metin genel bilgilendirmedir; somut dosya ayrıca incelenir. Yazar profili · Yayın ilkeleri

Danışma

Fikri Mülkiyet konusunda dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. Somut olayın özelliklerine göre süreç değişebilir.

Ara