Ticaret Hukuku · Hukuki bilgilendirme

Acente Sözleşmesi Franchise mıdır?

Yazar · Av. Ayşenur Konar, Avukat

Yayımlanma ·

Acente sözleşmesi, franchise sözleşmesi değildir ve sürekli bir aracılık ilişkisini konu eder. Acente, bir ticari işletme adına sözleşme yapmayı veya aracılık etmeyi meslek edinir. İlişki süreklidir. Franchise, bir sistemin ve işaretlerin kullanılmasına bakar. Bedel ve süre bu yazıda dondurulmaz. İki uyuşmazlık aynı dilekçede eritilmez.

Acente sürekli aracılıktır

Acente, bölge veya iş kolunda müvekkilinin işini sürekli takip eder. Tek bir komisyon faturası, başlı başına acentelik kurmaz. Sözleşmede süre, yer ve yetki varsa o hükümler okunur. Yetki, hangi sözleşmeleri akdedeceğini ve hangi bölgede çalışacağını gösterir. Bölge yazılmamışsa uyuşmazlık, fiilen yürütülen işten kurulur.

Acente, müvekkili adına tahsilat yapacaksa bu yetki ayrıca görünür. Yetkisiz tahsilat, acente sıfatını kendiliğinden genişletmez. Tahsil edilen bedelin kime ait olduğu sözleşme ve dekonttan okunur. Dekont müvekkil adına değilse hesap sorulur.

Sözleşme bittiğinde

Sözleşme sona erince acentenin kanundan doğan istemleri, acente hükümlerinden okunur. Denkleştirme veya benzeri bir istem her dosyada kendiliğinden doğmaz. Doğması için ilişkinin niteliği, süresi ve müvekkilin elde ettiği menfaat tartışılır. Bu yazı bir gün sayısı veya bir yüzde koymaz. Şart, sözleşme ve güncel metindedir.

Fesih bildirimi yazılı olur. Sözlü “bıraktık” cümlesi, bitiş tarihini belirsiz bırakır. Tarih, ihtar veya fesih yazısının tebliğindedir. Tebliğ şerhi saklanır.

Franchise ayrı sözleşmedir

Franchise alan, sisteme ve işaretlere göre kendi işletmesini yürütür. Acente ise müvekkilin sözleşmesine aracılık eder. Tabeladaki benzerlik, iki sözleşmeyi birleştirmez. Franchise uyuşmazlığı ayrı yazıdadır. Franchise yazısı, acente isteminin şartını kurmaz.

Sözleşmenin başlığı acente dese de içerik sistem ve marka kullanımıysa nitelendirme içeriğe bakar. Tersi de doğrudur. Başlık, tek başına hak doğurmaz. Hükümler okunur.

Sözleşme nasıl ayrılır

İlişki Ankara'daki bir bölge için kurulmuş olabilir. Müvekkilin merkezi başka ildeyse sözleşme o merkeze göre de okunur. Büronun Çankaya'da olması, yetki bölgesini değiştirmez. Ankara avukat, önce sözleşmeyi, fesih yazısını ve komisyon ekstrelerini ister.

Üç soru sorulur. İlişki sürekli mi, yoksa tek iş mi? Tahsilat yetkisi var mı? Tabeladaki sistem franchise mı, aracılık mı? Cevaplar sözleşmenin maddelerinden gelir. Madde yoksa fiili uygulama, yazışma ve fatura ile gösterilir. Ücret oranı uydurulmaz. Oran, sözleşmede yazıyorsa oradan okunur.

Komisyon ekstreleri dönem dönem kesiliyorsa her dönemin hesabı ayrı saklanır. Müvekkil bir döneme itiraz ettiyse itiraz yazısı o dönemin faturasına bağlanır. Bağlanmayan itiraz, bütün sözleşmeyi kendiliğinden düşürmez. Düşen yalnızca tartışmalı kalemdir. Diğer dönemlerin komisyonu, sözleşme yürürken muaccel olabilir.

Acentenin müşteriye verdiği belge, müvekkili bağlamıyorsa bu sınır sözleşmede yazılır. Yazılmamışsa fiili uygulama, antetli kağıt ve yetki belgesinden okunur. Müşteri, acenteyi müvekkil sanmışsa bu yanılgı ayrıca gösterilir. Gösterilmeden iki sözleşme birleştirilmez.

Müvekkil, acenteye bıraktığı numuneleri sözleşme bitince geri isteyebilir. Numune listesi, teslim tutanağında duruyorsa iade bu listeyle yapılır. Liste yoksa fiilen teslim edilenler yazışmadan çıkarılır. İade edilmeyen numune, franchise bedeli gibi ayrıca ücretlendirilmez. Ücret, ancak sözleşmede yazıyorsa istenir. Yazmıyorsa bedel uydurulmaz.

Sözleşme sürekli değilse tek bir iş için verilen yetki, acentelik sayılmaz. Yetkinin sınırı, yazılı görev maddesinden okunur. Madde yoksa fatura ve yazışma esas alınır. Tek fatura, meslek edinilmiş aracılık anlamına gelmez. Meslek, süreklilik ve bölge kaydından anlaşılır.

Sonuç

Acente, sürekli aracılık veya sözleşme yapma işidir. Franchise ayrı sözleşmedir. Bedel ve süre bu yazıda dondurulmaz. Çerçeve ticaret hukuku sayfasındadır. Dayanak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu metnidir.

Mevzuat

Sık sorulan sorular

Franchise sözleşmesi acentelik sayılır mı?

Sayılmaz. Franchise, sistem ve işaret kullanımına bakar. Acente, bir işletme adına sürekli aracılık eder veya sözleşme yapar.

Tek seferlik aracılık acentelik midir?

Acentelikte ilişki süreklidir. Tek bir iş için aracılık, acente hükümlerini kendiliğinden açmaz. Sözleşmenin süresi ve konusu okunur.

Sözleşme bitince istem doğar mı?

Kanundan doğan istemler, acente hükümlerinden ve sözleşmeden okunur. Bu sayfa bir gün sayısı veya oran yazmaz. Franchise uyuşmazlığı o hesabı kurmaz.

İlgili içerikler

Bu yazı bir çalışma alanına bağlıdır. Ayrıntı, kardeş rehberlerde durur; aynı cümleyi burada tekrar etmeyiz.

Çalışma Alanları · Ticaret Hukuku genel çerçevesi

Kaynaklar

AK

Yazar

Av. Ayşenur Konar

Ankara Barosu avukatı, Konar Hukuk kurucusu. Bu metin genel bilgilendirmedir; somut dosya ayrıca incelenir. Yazar profili · Yayın ilkeleri

Danışma

Ticaret Hukuku konusunda dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. Somut olayın özelliklerine göre süreç değişebilir.

Ara