İsim yetmez, olgu yazılır
Sanık veya müdafi, bir kişinin dinlenmesini ister. İstekte ad ve o kişinin hangi olguyu bildiği bulunur. Olgu, iddianamedeki fiile bağlanır. Bağ, fiilin hangi cümlesine iliştiğini gösterir. İddianamede o cümle yoksa olgu, çağrı kâğıdındaki kısa kelimeden kurulmaz. Bağ yoksa ad, karakter tanıklığı diye uzar. Uzayan ad, çekişmeli vakıayı kendiliğinden kanıtlamaz. Olgu, tanığın ne söyleyeceğini ezberleten cümle değildir. Gördüğü, duyduğu veya bildiği vakıanın adıdır.
Adres biliniyorsa yazılır. Bilinmiyorsa uydurulmaz. İşyeri, telefon veya başka doğru buldurma bilgisi yeter. Bilgi hiç yoksa yok diye bırakılır. Bırakılan boşluk, tanığın geleceği günü de üretmez. Gün, mahkeme çağrıyı çıkarınca kâğıda geçer. Telefon numarası yazılmışsa numara, listeden okunur. Numara yokken hatırlanan rakam eklenmez. Aynı ad birden fazla kişide varsa ayırt edici bilgi, bilinen kadarıyla yazılır. Bilinmeyen baba adı veya doğum bilgisi uydurulmaz.
Liste, duruşmadan önce verilebilir veya celsede söylenebilir. Erken vermek kabulü garanti etmez. Celsede söylemek de kendiliğinden ret doğurmaz. Bu sayfa, verme gününü sayıya bağlamaz. Celsede söylenen ad, tutanağa geçmemişse geçmemiş diye bırakılır. Geçmeyen söz, liste verilmiş sayılmaz. Sanığın kendi duruşma kâğıdındaki salon ve saat çağrı yazısında okunur. O kâğıt, tanık listesinin yerine geçmez. Ankara’da liste, çağrının başlığındaki mahkemeye verilir. Başka bir dairenin adı, bu başlığı değiştirmez.
Ret kararı dinleme sayılmaz
Kanun, hükme etkisi olmayacak veya yalnızca işi uzatmak için gösterilen tanığın dinlenmemesine izin verir. İzin, her ad için peşinen kullanılmış değildir. Mahkeme dinlemeyecekse gerekçeli ara karar yazar. Karar yokken tanık reddedilmiş sayılmaz. Karar varken tutanakta beyan aranmaz. Gerekçe, ara karardaki cümledir. Cümle yoksa ret, işi uzatır diye tamamlanmaz. Ret bir adı kapsıyor, başka adı kapsamıyorsa kapsam, karardaki isimden okunur. İsim yazılmadan bütün liste reddedilmiş sayılmaz.
Savcının gösterdiği tanık, sanığın listesindeki ad değildir. O tanığı dinlemek, sanığın kendi talebini kabul etmek demek değildir. İki liste karıştırılmaz. Kollukta alınan anlatım da duruşma beyanı değildir. Kolluktaki yüz emniyette tanık yazısındadır. Sanık, aynı kişinin mahkemede dinlenmesini ayrıca isteyebilir. İstek, eski tutanağı duruşma beyanı yapmaz. Eski tutanaktaki cümle, mahkemedeki anlatımın yerine yapıştırılmaz. Mahkemede anlatım yoksa yok denir.
Dinlenen tanığın beyanı tutanakta hangi soruya hangi cevapla duruyorsa o haliyle okunur. Cevap kısa kesilmişse kesilme, tutanakta görünüyorsa görünür diye yazılır. Görünmüyorsa cevap tamamlanmış sayılarak uzatılmaz. Sanık, aynı kişiye yeni bir olgu sormak istiyorsa yeni olguyu ayrıca yazar. Yazılmayan olgu, ilk beyanın içinden çıkarılmaz.
Çağrıyı mahkeme çıkarır
Tanığa giden kâğıdı sanık yazmaz ve postalamaz. Mahkeme, kabul ettiği adı çağırır. Çağrıda tarih, yer ve tanık sıfatı bulunur. Tanık o kâğıdı alınca ne yapacağı, yemini ve çekinmesi bu metnin dışında kalır. Okuma yeri tanıklık çağrısı yazısıdır. Sanık, o yazının yerine kendi listesini koyamaz. Listeyi tanığa elden vermek, mahkemenin çağrısı değildir. Elden verilen kâğıt, duruşma gününü kendiliğinden açmaz. Gün, mahkeme çağrısındaki satırdadır.
Tanığın başka şehirden veya kurumdan bağlanması, listenin kendiliğinden açtığı bağlantı değildir. Görüntünün talebi ve kaydı SEGBİS yazısındadır. Liste, o kaydı kurmaz. Kayıt yokken tanık görüntüyle dinlendi denmez. Tanık salona gelmemişse gelmeme, çağrı şerhinden veya duruşma tutanağından okunur. Şerh yokken tanık kaçtı denmez. Gelmeme, sanığın listesindeki olguyu kanıtlamış veya çürütmüş sayılmaz. Olgu, ancak tutanağa geçen anlatımdan okunur.
Çağrıda yazılan adres, listedeki adresle aynı olmayabilir. Fark varsa iki adres yan yana konur. Fark, tanığın dinlendiği anlamına da gelmez. Dinleme, beyan satırıyla görülür. Beyan satırı yoksa adres doğru olsa bile anlatım var sayılmaz.
Ezber metni liste değildir
Liste, tanığın tekrar edeceği cümleyi taşımaz. Cümle yazıp vermek, olguyu bildirmek değildir. Birden fazla kişiye aynı metni dağıtmak da liste hazırlığı sayılmaz. Anlatım, kişinin gördüğüne veya bildiğine dayanır. Dayanak olmayan cümle, tutanakta olgu diye durmaz. Tanığa olayın nasıl anlatılacağını adım adım yazmak, bu listenin parçası değildir. Parça diye eklenmez. Eklenen metin, mahkeme tutanağındaki beyanın yerine geçmez.
Tanığa baskı yapmak veya susturmak bu hazırlığın parçası değildir. Parça diye eklenmez. Eklenen baskı, listenin kabulünü de sağlamaz. Kabul, ara kararda veya dinleme tutanağında görünür. Görünmeyen kabul, tanık dinlendi cümlesi kurmaz. Tanık gelmeyeceğini sanığa söylemişse bu söz, mahkemenin ret kararı değildir. Ret, ara kararda durur. Sözlü haber, çağrıyı da düşürmez.
Sanığın arkadaşından topladığı yazılı not da tanıklık değildir. Tanıklık, kişinin mahkemede anlattığıdır. Not, olguyu hatırlatabilir. Hatırlatma, beyanın yerine geçmez. Beyan tutanakta yoksa yok diye bırakılır. Notun altında imza olsa bile imza, duruşma yemini değildir. Not, listeye ek olarak verilecekse ek olduğu yazılır. Ek, tanık dinlendi cümlesi kurmaz.
Bilirkişi tanık satırına yazılmaz
Bilirkişi, tanık değildir. Uzman görüşü, tanık listesinin satırına ad yazılarak tanık yapılmaz. Rapordaki sonuç, bir kişinin gördüğü olay diye aktarılmaz. Rapor varsa raporun kendi cümlesi okunur. Rapor yokken uzman şöyle dedi denmez. Sanık, bir uzmanın dinlenmesini isteyecekse isteği tanık listesinden ayırır. Ayırmadan yazılan ad, hem tanık hem bilirkişi sayılmaz. Mahkeme hangi sıfatla işlem yaptıysa o sıfat, ara karardan veya tutanaktan okunur.
Tanık sayısı bu yazıda yoktur. Her ad, iddianamedeki bir olguya bağlanır. Olgu yoksa ad, listeyi uzatır. Uzayan liste, hükme etkisi olmayan adı delil yapmaz.
Tanığın olay yerinde bulunup bulunmadığı, olgu satırında yazılır. Bulunduğu yazılmadan yalnızca iyi tanıdığım denirse bu cümle, fiile bağlı bir olgu değildir. İyi tanıdığım cümlesi listede duracaksa durduğu gibi bırakılır. Fiile bağlanan ayrı bir cümle yoksa yok denir. Olgu, iddianamedeki tarih veya yer satırına işaret ediyorsa işaret, iddianamede o satır varsa yapılır. Satır yoksa tarih uydurulmaz. Mahkeme tanığı dinleyeceğini ara kararla yazmış, çağrı henüz çıkmamışsa dinleme başlamış sayılmaz. Ara karar, çağrı değildir. Çağrı çıkınca tarih, çağrıdadır. Ara karardaki niyet cümlesi, çağrı tarihi diye okunmaz.
Tanık çağrıldıktan sonra vazgeçme, vazgeçme dilekçesi dosyada duruyorsa o dilekçeden okunur. Dilekçe yokken listeden isim silindi denmez. Silinen isim tutanakta dinlendi yazıyorsa dinlendi diye kalır. Dinleme, vazgeçmeyle geriye dönük olarak silinmez. Birden fazla sanık varsa liste, hangi sanığın talebi olduğunu yazar. Yazmıyorsa dilekçe, talebin kimin adına verildiğini başlıkta gösterir. Başka sanığın listesindeki ad, sizin talebiniz değildir. O adın dinlenmesi, sizin olgu satırınızın kabulü demek değildir. Kabul, sizin listenize ilişkin ara kararda aranır. Ara karar bir adı eksik yazmışsa eksik ad, listeden tamamlanarak dinlenmiş sayılmaz. Dinlenen ad, tutanaktaki isim satırıdır. Çerçeve ceza hukuku sayfasındadır.
Sonuç
Hazırlanan evrak, mahkemeye verilen isim ve olgu listesidir. Tanığın eline giden davetiye, mahkemenin çıkardığı başka kâğıttır. Olgu satırı boşsa ad dinlenmiş olmaz. Ret varsa ret kararı esastır. Yazılı not ve ezber cümlesi, duruşma beyanının yerine geçmez. Dayanak 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu tanık dinletme hükümleridir.