Para gittikten sonra hangi dava
Haciz, maaş kesintisi, banka blokesinin çözülüp alacaklıya geçmesi veya müdürlük veznesine yatırma, parayı dosyadan çıkarır. Bu evrede “borçlu değilim” tespiti tek başına iade hükmü değildir. Talep sonucu iadeyi açık yazmalıdır.
Kısmi ödeme, istirdadı kısmi kılar. Hangi kalemin (asıl, faiz, vekâlet) gittiği dekonttan okunur. Karışan kalem, iade hesabını bozar.
Alacaklıya elden verilen para, dosyaya işlememişse icraen ödeme tartışması zayıflayabilir. İşlenmeyen ödeme, ayrı ispat ister.
İcra tehdidi altında ödeme
Ödeme emri, haciz tutanağı, satış ilanı veya taahhüt baskısı, “gönüllü ifa” karinesini zayıflatır. Baskı yokken noterden gönderilen “borcumu ödüyorum” yazısı, istirdadı zorlaştırır.
İtiraz etmeden ödemek, borcu her dosyada ikrar sayılmaz; fakat mahkeme, davranışları birlikte okur. Erken ödeme, itiraz süresini geri getirmez.
Haciz kaldırmak için ödenen tutar, haciz kaldırma yazısındaki fek ile kesişir. İstirdat, fek sonrası iade davasıdır; fek dilekçesinin kopyası değildir.
Menfi tespit ile aynı kapı değil
Takip yokken veya ödeme yokken menfi tespit ve tedbir konuşulur. Para gittikten sonra aynı dilekçede yalnız tespit istemek, icrayı geri almaz. İki talep bir davada birleşebilir; karışan sonuç, hükmü uygulanamaz kılar.
İstirdat davalısı kural olarak parayı alan alacaklıdır. İcra dairesi, her dosyada davalı değildir.
Zamanaşımı ve süre, ödeme tarihinden ayrı fotoğraftır. Takip dosyasının zamanaşımı, iade süresini otomatik uzatmaz.
Dekont ve takip evresi
Saklanacaklar: vezne makbuzu, banka dekontu, maaş kesinti bordrosu, dosya hesap özeti, ödeme emri veya haciz belgesi. “Ödedim” tanıklığı, dekontun yerini tutmaz.
İade hükmü, faizi ve yargılama giderini ayrıca tartar. Oran ve tutar bu yazıda yoktur.
Sonuç
İstirdat, icra baskısı altında giden paranın iadesidir; menfi tespit kopyası değildir. Dekont, evre ve süre birlikte okunur. Genel çerçeve icra ve iflas hukuku sayfasındadır. Resmî dayanak: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu. Ödeme belgesi olmadan iade sonucu söylenmez.