Boş listenin ekrandaki yeri
UYAP’ta bakılan yer, soruşturma veya dosya künyesinin altındaki evrak listesidir. Liste boşsa ekran, o anda içerik satırı göstermiyor demektir. Boşluk, kısıtın o andaki sonucudur. Boşluk, esas numarasının bulunmadığına kanıt olmaz. Numara başka bir kâğıtta yazılıysa o yazı esas alınır. Yazı yoksa numara üretilmez.
Ekranın üstünde soruşturma numarası görünüyor, altındaki liste boş kalıyorsa iki satır ayrı okunur. Numara, dosyanın künyesidir. Liste, evrakın görünüp görünmediğidir. Künye durup listenin boş olması, dosyanın hiç açılmadığı anlamına gelmez. Künye de yoksa künye, boşluktan tamamlanmaz. Ekran görüntüsü, bakılan anı gösterir. Görüntü, kısıtın kalktığını göstermez. Ertesi gün aynı ekran dolmuşsa dolma, yeni bakışın sonucudur. Dünkü görüntü, bugünkü listeyi silmez.
Şüphelinin kendi erişiminde açılmayan dosya, başkasının ekranından okunmaz. Başkasının şifresi yetkili bakış değildir. Yetkisi olmayan kaydın açılması anlatılmaz. Okunan, kişinin kendi erişiminde veya müdafinin yetkili olduğu dosyada görünen satırdır. Satır yoksa satır eklenmez.
Ankara’da görünen bir soruşturma ekranında da merci, kâğıdın başlığındaki savcılık veya mahkemedir. Ekrandaki kurum adı ile eldeki kâğıdın başlığı çelişiyorsa okunan, kâğıdın başlığıdır. Ekran, başlıkta yazmayan bir ili yetkili yapmaz.
Kısıt kararının kendi kâğıdı
Kısıt, soruşturma evresinde sulh ceza hâkimliğinin kararıyla konulabilir. Kararın üstünde hâkimliğin adı durur. Adın altında soruşturma numarası ve karar tarihi aranır. Okunan satırlar merci, tarih ve kısıtın bağlandığı soruşturmadır. Karar elde yoksa boş ekran bu satırları tamamlamaz. Savcının “gizli, göremezsin” cümlesi hâkimlik kararı değildir. Söz, kararın yerine geçmez.
Kararın sonuç cümlesi, dosyanın incelenmesinin kısıtlandığını yazar. Cümle, hangi soruşturmaya bağlandığını da yazar. Başka bir numara bu cümlede yoksa o numara kısıtlı sayılmaz. Cümle yoksa kısıt varsayılmaz. Boş ekran tek başına, hâkimlik kararı üretmez. Karar ile ekran birlikte duruyorsa ikisi yan yana okunur. Numaralar uyuşmuyorsa uyuşmazlık kapatılmaz.
Kararda bir bitiş yazıyorsa o yazı okunur. Bitiş, bir tarih veya kısıtın hangi işlemle kalkacağı şeklinde durabilir. Bitiş yoksa gün eklenmez. Bitiş tarihi geçmiş görünüyorsa geçmişlik, eldeki yeni bir kararla doğrulanır. Yeni karar yoksa bitiş kendiliğinden kalkmış sayılmaz. İmza, kararı veren hâkimin imzasıdır. İmza satırı boşsa imza eklenmez.
Kısıtın gerekçesi, soruşturmanın selameti veya benzeri bir cümleyle yazılmış olabilir. Gerekçe cümlesi, evrakın içeriğini anlatmaz. Gerekçeden belge adı çıkarılmaz. Belge adı kararda yoksa eklenmez. Gerekçe, beraat veya takipsizlik cümlesi de değildir. Bu karar, soruşturmanın sonucunu kurmaz.
Müdafi ile şüphelinin aynı kapı
Kısıt, şüpheliye kapalı olup müdafiye açık bir pencere bırakmaz. Müdafi de kısıt dururken dosya içeriğini bu nedenle inceleyemez. İnceleyememek, müdafinin hiç görevlendirilmediği anlamına gelmez. Görevlendirme ayrı bir yazıdır. Yazıda müdafinin adı ve soruşturma numarası durur. Numara, kısıt kararındaki numarayla aynıysa aynı dosyadır. Farklıysa iki dosya karıştırılmaz.
Evrakı görmek ayrıdır. Görevlendirme, listeyi doldurmaz. Müdafi, kısıt dururken “ben görevliyim” diyerek ekranı açmış sayılmaz. Açılmayan liste, görevlendirmenin geçersizliğini de göstermez. İki kâğıt kendi sonucuyla durur. İfade oturumundaki haklar ifade vermeden önce yazısındadır. Gözaltının gün hesabı bu boş ekrandan çıkarılmaz. İfade tutanağı eldeyse tutanak, kısıt kararının yerine okunmaz. Tutanak, ifadenin kaydıdır. Kısıt, dosyanın görülmemesinin kaydıdır.
Şüpheli, müdafiye kısıt kararının örneğini verebilir. Örnek, kararın kopyasıdır. Kopyada merci, tarih ve numara okunur. Kopya eksikse eksik sayfa, hafızadan tamamlanmaz. Müdafi, kopyadan evrak listesini kurmaz. Liste, kısıt kalktıktan sonra ekranda veya dosyada görünür.
Kısıt kalktıktan sonra açılan liste
Kısıtın kalkması, kararı koyan merciin işlemidir. Şüpheli, listeyi dolduracak bir yöntem uygulamaz. Kalkma, yeni bir kararda veya dosya kaydında yazıyorsa o yazı okunur. Yazıda kalkma tarihi varsa tarih okunur. Tarih yoksa tarih eklenmez. Kalkma yazısı yoksa liste dolmuş sayılmaz.
Kısıt kalktıktan sonra evrakın görünmesi, soruşturmanın bittiği veya beraat verildiği anlamına gelmez. Görünme, erişimin açıldığı andır. Açılan listede tutanak, belge ve beyan adları durabilir. Her ad kendi satırıdır. Satırda olmayan kayıt eklenmez. Listenin dolması, listedeki her belgenin lehe veya aleyhe sonuç doğurduğu anlamına gelmez. Sonuç, soruşturma kararında veya iddianamede aranır. O kâğıt yoksa sonuç varsayılmaz.
Liste açıldığında ilk bakılan, soruşturma numarasının kısıt kararındaki numarayla aynı olup olmadığıdır. Aynı değilse başka dosyanın listesi okunuyor olabilir. Numara uyuşmuyorsa liste, bu kısıtın kalktığı dosya diye bağlanmaz. Uyuşma varsa evrak adları tek tek okunur. Adın yanında tarih varsa tarih okunur. Tarih yoksa belgenin günü, listenin açıldığı günden türetilmez.
Çağrı ve şikâyetin kısıtı kaldırmaması
Soruşturmanın geri kalan düzeni savcılık soruşturması yazısındadır. Çağrı belgesi kısıt kararının yerine okunmaz. Çağrının yeri savcılık çağrısı yazısındadır. Çağrıda gün ve yer yazıyorsa o satırlar, ifadenin ne zaman istendiğini gösterir. Çağrı, evrak listesini açmaz. Şüpheli çağrıya giderken dosyayı görmemiş olabilir. Görmemiş olmak, çağrının kendisini silmez. İki kâğıt ayrı durur.
Şikâyet dilekçesi de kısıtı kaldırmaz. Başvurunun yeri şikâyet edildim yazısındadır. Şikâyetin bir örneği şüphelinin elinde duruyorsa o örnek, şikâyet edenin yazdığı metindir. Örnek, soruşturma dosyasının tamamı değildir. Kısıt, dosyadaki diğer evrakı kapalı tutuyorsa örnek, o evrakın yerine geçmez. Şikâyetçi olmak da listeyi açmaz. Liste, kısıt kalkmadan dolmaz.
Kolluk tutanağı eldeyse tutanak kendi başlığıyla okunur. Tutanak, gizlilik kararının kopyası değildir. Tutanağın sonunda “dosya gizlidir” yazması, hâkimlik kararının yerine geçmez. Hâkimlik kararı ayrı kâğıttır. Tutanaktaki cümle, ancak tutanağın kendi kaydı olarak durur.
Ekran görüntüsü ile karar örneği
Elinizde hem boş ekranın görüntüsü hem kısıt kararının örneği varsa ikisini yan yana koyun. Görüntünün üzerindeki tarih, ekrana bakılan andır. Kararın tarihi, kısıtın konulduğu gündür. İki tarih aynı olmak zorunda değildir. Görüntüde soruşturma numarası okunuyorsa bu numara, karardaki numarayla karşılaştırılır. Numaralar farklıysa görüntü, bu kararın dosyası diye bağlanmaz. Numara görüntüde yoksa kararın numarası, görüntüye yazılmaz.
Görüntüde “kayıt bulunamadı” veya benzeri bir sistem cümlesi duruyorsa cümle, bakılan anda listenin gelmediğini söyler. Cümle, soruşturmanın açılmadığını söylemez. Cümle, kısıt kararının metni de değildir. Karar örneğindeki sonuç cümlesi esas alınır. Örnek eksik sayfaysa eksik sayfa, ekran cümlesinden tamamlanmaz. Örnek hiç yoksa yalnız görüntü durur. Yalnız görüntü, merci ve tarih üretmez.
Müdafinin ekranı ile şüphelinin ekranı aynı anda boşsa bu, kısıtın ikisini de kapattığını gösteren iki bakıştır. Biri dolu biri boşsa dolu olan ekranın hangi yetkiyle açıldığı, o bakışın kaydından okunur. Kayıt yoksa dolu ekran, kısıtın kalktığına tek başına kanıt sayılmaz. İki görüntü, kendi zamanıyla saklanır. Biri diğerinin yerine geçmez.
Sonuç
Boş UYAP, gizlilik kısıtının ekrandaki hâlidir. Şüpheli ve müdafi, kısıt kalkmadan dosyayı bu yüzden göremez. Kararda merci, tarih ve soruşturma numarası yoksa bu satırlar boş ekrandan tamamlanmaz. Kısıt kalktıktan sonra açılan liste, soruşturmanın bittiği anlamına gelmez. Kısıt kararı veya boş ekran kaydı duruyorsa değerlendirme iletişim ile o kayıt üzerinden yapılır. Soruşturma evrakına erişimin genel yeri ceza hukuku sayfasıdır. Dayanak 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleridir.