İstem satırında ne aranır
İstem notu, çağrının yazıldığı satırdır. Tarih, saat ve isteyen hekimin adı burada aranır. Satır yoksa yok diye bırakılır. Hastanın sonradan andığı branş adı, boş satırı doldurmaz. Sözlü “haber verdik” cümlesi, yazılı istem durmuyorsa istem varmış sayılmaz. Telefon notu ayrı bir kâğıtta duruyorsa o kâğıt kendi saatiyle okunur. Telefon notu yoksa nöbetçi hekimin hafızası, satırın yerine geçmez.
Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi’nin 24. maddesi, hasta konsültasyon isterse müdavi hekimin bu talebi kabul edeceğini söyler. Hekim kendisi lüzum görürse durumu hastaya bildirir. Aynı madde, sağlık tesisinde konsültasyonun hangi hallerde ve ne suretle yapılacağını hastane talimatına bırakır. Talimat dosyada yoksa bu metin, talimatın yerine branş listesi koymaz. Talimat duruyorsa, talimatta yazan yol ile dosyada duran istem yan yana okunur. Talimatta olup istemde olmayan bir ad, istem satırına eklenmez. Hastaya bildirildiğini yazan bir cümle varsa o cümle okunur. Cümle, konsültasyon cevabının kendisi değildir. Bildirim cümlesi ile cevap kâğıdı ayrı durur.
İstemin gerekçesi bir iki kelimeyle yazılmışsa yazılan kelime okunur. Gerekçe boşsa boş bırakılır. Belirti listesi, gerekçenin yerine branş adı türetmek için kullanılmaz. Laboratuvar kâğıdı da istem değildir. Laboratuvar sonucu, konsültan çağrısı diye okunmaz. Sonucun istenmiş olması, bir branş hekiminin çağrıldığı anlamına gelmez.
Hemşire notunda “konsültan arandı” deniyorsa bu cümle okunur. Cümle, istem satırının ve cevabın yerine geçmez. Aranan kişinin adı notta yoksa ad eklenmez. Elektronik order ile kâğıt istem birlikte duruyorsa ikisi de okunur. Birinde saat var, diğerinde yoksa yokluk kapatılmaz. Order’ı giren kullanıcı adı, isteyen hekimin adı diye kendiliğinden yazılmaz. Kullanıcı adı ile hekim adı farklıysa fark durur. Hastanın veya yakınının “konsültasyon istemiyorum” diye bir satırı varsa satır okunur. Satır yoksa ret uydurulmaz. Ret satırı, daha önce yazılmış bir istemi silmez. İstem de, ret hiç yokmuş gibi okunmaz.
Cevabın yokluğu
Cevap, istemden ayrı bir kâğıt veya ayrı bir satırdır. İstem var, cevap yoksa yokluk yazılır. Yokluk, tek başına kusur hükmü değildir. Hüküm, boşluğun dosyada başka bir cümleyle açıklanıp açıklanmadığına bakılarak konuşulur. Açıklama yoksa açıklama uydurulmaz. “Meşguldü”, “yerinde yoktu” veya “hasta istemedi” gibi bir cümle dosyada durmuyorsa bu cümleler üretilmez. Duran bir açıklama varsa, açıklamanın hangi saatin yanında yazıldığı okunur. Saatsiz açıklama, istem saatini değiştirmiş sayılmaz.
Cevap var, istem yoksa da iki satır ayrı okunur. Cevap, çağrının hiç yazılmadığı yeri kendiliğinden tamamlamaz. Cevabın tarihi, istemin tarihinden önce görünüyorsa sıra bozulmuş diye düzeltilmez. İki tarih olduğu gibi bırakılır. Cevap başka bir hastanın protokolünü taşıyorsa bu dosyaya ait diye yapıştırılmaz. Protokol uyuşmazlığı kapatılmaz.
Bekleme dakikası bu yazıda sayı değildir. Sayı, dosyadaki iki saat yan yana konduğunda görünür. Görünmeyen sayı eklenmez. İstem ile cevap aynı çıktının alt alta iki kutusuysa kutular ayrı okunur. Üst kutu dolu, alt kutu boşsa boşluk durur. Alt kutunun dolu olması, üst kutuyu yazılmış hale getirmez.
Cevabın üzerinde kaşe saati ile istem saati farklıysa iki saat de durur. Kaşe saati, cevabın yazıldığı an diye tek başına ilan edilmez. Kâğıt, saatin neyi gösterdiğini yazıyorsa yazılan okunur. Yazmıyorsa bu sayfa saate bir anlam eklemez. Cevap “yatak başı görülmeden” veya “dosyadan” gibi bir sınır taşıyorsa sınır okunur. Sınır yoksa cevap, her muayenenin yapıldığı belge diye genişletilmez. Genişlemeyen cevap, istemi de kapatmamış sayılır. Kapatma, ancak cevap kâğıdı duruyorsa konuşulur.
Branş adı kâğıttan okunur
Branş adı istemde yazıyorsa yazılan ad okunur. Yazmıyorsa ad, belirtiden türetilmez. Belirti, bu yazıda bir branş şartına çevrilmez. Çevrilen tek şey, kâğıtta görünen kelimedir. Kelime yoksa kelime yoktur. Cevabı yazan hekimin kaşesindeki branş, istemde yazan branştan farklıysa fark okunur. Fark, bu sayfada bir kusur ilanı değildir. İstemde yazılmayan bir branş, kaşeden geriye doğru istem satırına eklenmez.
Birden fazla istem alt alta duruyorsa her satır kendi branş adıyla kalır. Satırlar tek çağrıya bağlanmamışsa bağ kurulmaz. Biri cevaplanmış, diğeri cevaplanmamışsa yalnız cevaplanan kapanmış sayılır. Cevaplanmayan satır, kardeş satırın cevabıyla örtülmez. Aynı branşa iki kez istem yazılmışsa iki istem de durur. İkincisi, birincinin tekrarı diye silinmez. Tekrar olup olmadığı, formun kendi işaretinden okunur.
Zabıt ile istem aynı kâğıt değildir
Nizamname’nin 26. maddesi, konsültasyonda varılan sonucun bir zabıtla tespit edilmesini ve zabtın müştereken imzalanmasını söyler. Zabıt, sonucun kâğıdıdır. İstem, çağrının kâğıdıdır. Biri diğerinin yerine konmaz. İmza, hiç yazılmamış bir cevabı var etmiş olmaz. İmzalı zabıt varsa, zabıtta hangi adın durduğu okunur. Zabıtta durmayan ad, istem satırından kopyalanarak sonuca yapıştırılmaz. İstemde adı olup zabıtta imzası durmayan hekim, sonucu imzalamış sayılmaz. Zabıtta imzası olup istemde adı durmayan hekim de istem hiç yazılmamış diye kayıttan düşmez.
Zabıt “görüş ayrılığı” diye bir cümle taşıyorsa o cümle okunur. Cümle yoksa ayrılık veya oybirliği uydurulmaz. Zabıtın bir nüshası dosyada, bir nüshası başka bir klasörde duruyorsa ikisi de okunur. Metinler farklıysa fark kapatılmaz. Eksik nüsha, tam nüsha varmış diye tamamlanmaz.
İstem başka bir kâğıda “acil” diye yazılmışsa yazılan kelime okunur. Kelime, cevabın süresini bu metinde bir dakikaya çevirmez. Süre, iki saatin kendi hanesinden görünür. Hane yoksa acil sözü, cevap varmış gibi kapanmaz. Konsültanın kısa bir order cümlesi ile uzun bir muayene notu ayrı satırlarsa ikisi de durur. Order, muayene notunun yerine geçmez. Not yoksa order, tam cevap diye genişletilmez. Genişlemeyen order, istem satırını da silmez.
Hastaya anlatılan riskin genel çerçevesi aydınlatılmış onam yazısındadır. Konsültasyon teklifinin hastaya bildirilmesi, onam formunun kopyası değildir. Onam kâğıdındaki imza, istem notunu veya zabtı var etmiş olmaz. Bilinen risk ile sapma komplikasyon mu tıbbi hata mı yazısındadır. O ayrım, boş cevap kutusunu doldurmaz.
Anestezi formu ve şikâyet yolu
Anestezi olayının tıbbi kaydı anestezi hatası iddiası yazısındadır. Bu sayfa o kaydı konsültasyon cevabı diye kullanmaz. Anestezi formunun dolu olması, istenen başka bir branşın cevabının durduğu anlamına gelmez. Formun saati, konsültasyon zabtının saati değildir. İki kâğıt aynı ameliyat klasörüne konmuşsa bile başlıkları ayrı kalır.
Tıbbi uygulama hatasının çerçevesi tıbbi malpraktis yazısındadır. O çerçeve, hangi branşın şart olduğunu bu dosyaya yazmaz. Ailenin veya hastanın başvuruyu nereye taşıdığı doktor şikâyet süreci yazısındadır. Şikâyet dilekçesinde anılan branş, istem satırında yoksa satıra sonradan işlenmiş sayılmaz. Dilekçe, eksik cevabı tamamlamaz. Bu metin o dilekçenin kalemlerini kurmaz.
Sonuç
Aranan, istem notu ile cevabın veya zabtın dosyada durup durmadığıdır. Branş şartı eklenmez. Boş cevap, tek başına kusur ilanı değildir. Dolu zabıt, yazılmamış istemi var etmiş olmaz. Çerçeve sağlık hukuku sayfasındadır. Dayanak Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi madde 24 ve 26 üzerindedir. İstem ve cevap satırı, iletişim yoluyla ayrıca okunabilir.