Düşme şikâyete bağlı suçta konuşulur
Şikâyete bağlı suç, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlanmış suçtur. Bu türde, suçtan zarar görenin vazgeçmesi düşme sonucu doğurabilir. Sonuç, dilekçenin savcılığa veya mahkemeye ulaşmasıyla ve merciin kararıyla konuşulur. Dilekçede suçun adı, dosyadaki nitelendirmeden farklı yazılırsa vazgeçme o farklı adı kendiliğinden şikâyete bağlı hale getirmez. Dosyada hakaret olarak nitelendirilen fiil, dilekçede başka bir adla yazılırsa belge kendi başına niteliği değiştirmez. Hakaret suçunun unsurları hakaret suçu yazısındadır. Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret, bu örneğin dışında kalabilir. Ayrım, dosyadaki nitelemeden okunur. Hakaretin şikâyet süresi bu sayfada hesaplanmaz.
Şikâyete bağlı suçta vazgeçme, kanunda aksi yazılı değilse kural olarak hükmün kesinleşmesine kadar yapılabilir. Bu sınır, bir gün sayısı değildir. Hükmün kesinleşip kesinleşmediği, dosyadaki karardan okunur. İstinaf veya temyiz sürüyorsa kesinleşme ayrıca değerlendirilir. Somut suçun kuralı bu sınırı daraltıyorsa belge o kurala göre okunur. Bu sayfa suçların listesini ve her biri için ayrı süreyi üretmez.
Kanun, bazı suçlarda vazgeçmenin şüpheli veya sanık tarafından kabulünü de arar. Kabul şartı her suçta aynı cümleyle durmaz. Dosyadaki madde, kabulün aranıp aranmayacağını gösterir. Kabul aranıyorsa ve tutanakta kabul yoksa vazgeçme cümlesi tek başına düşme kararı doğurmuş sayılmaz. Kabul aranmıyorsa karşı tarafın susması, düşmeyi kendiliğinden geri almaz. Bu sayfa hangi maddede kabul arandığını listelemez. Tutanak, varsa kabul beyanını da taşır.
Resen kovuşturulan suçta aynı cümle aranmaz
Resen kovuşturulan suçta kamu davası, mağdurun şikâyetine aynı biçimde bağlı değildir. Şikâyetçi değilim veya vazgeçtim cümlesi, bu suçta şikâyete bağlı suçtaki düşme sonucunu doğurmaz. Savcılık veya mahkeme, dosyayı bu cümleyle kapatmak zorunda değildir. Cümle, şikâyete bağlı bir suça geçiş anahtarı da değildir. Beyan yine dosyada durur. Duruşta, zarar görenin bu cümleyi söylediği olgusu olarak okunur. Kamu davasının düştüğü anlamına gelmez.
Dolandırıcılık iddiası bu ayrımın örneklerindendir. O başvurunun kendi evrakı dolandırıcılık şikâyeti yazısındadır. Dolandırıcılıkta şikâyetten vazgeçtim demek, şikâyete bağlı bir suçtaki düşmeyi kendiliğinden kurmaz. Ödeme yapılmış olması da bu dönüşümü tek başına sağlamaz. Dekont, hangi fiile yazıldığı tutanakta duruyorsa oradan okunur.
Vazgeçme, dosyanın sonucunu önceden kurmaz. Sonuç, nitelendirme ve evre okunarak kurulur. Soruşturma sürerken verilen beyan ile kovuşturmada verilen beyan, aynı cümle olsa da bulunduğu evrakla okunur. Soruşturmanın akışı savcılık soruşturması nasıl işler yazısındadır. Kovuşturma açıldıktan sonra verilen vazgeçme, şikâyete bağlı suçta ve kanunun aradığı şartlar varsa düşme konuşabilir. Resen suçta kovuşturmanın açılmış olması, vazgeçmeye ek bir düşme etkisi katmaz.
Vazgeçme hangi kişiyi ve hangi fiili kapsar
Belge, hangi fiilden ve hangi kişiden vazgeçildiğini yazar. Birden fazla kişi varsa kime yönelik olduğu satırda durur. Birden fazla fiil varsa hangi fiilin kapsandığı yazılır. Genel her şeyden vazgeçiyorum cümlesi, fiili ve kişiyi göstermiyorsa kapsamı belirsiz bırakır. Belirsiz cümle, merciin her fiili kendiliğinden düşürmesini sağlamaz. Dar yazılmış bir cümle de, yazılmayan fiili kapsamaz.
Birden fazla suçtan zarar gören varsa herkesin beyanı kendi adına okunur. Bir kişinin cümlesi, diğerinin şikâyetini silmez. Diğer şikâyet dosyada duruyorsa düşme o beyan için ayrıca okunur. Suça birlikte katıldığı iddia edilen kişilerden biri hakkındaki vazgeçme, kanunda aksi yazılı değilse diğerini kapsamaz. Her sanık için ayrı cümle kurulacaksa cümle ayrı yazılır. Bir ismin diğerinin yerine geçtiği varsayılmaz.
Yakının cümlesi, suçtan zarar görenin beyanı değildir. Eş, anne, baba veya arkadaş, kendi adına konuşur. Temsil kaydı yoksa başkasının vazgeçmesi kurulmaz. Veli, çocuğun bedensel yaralanmasında temsil sıfatını velayet kaydından okur. O kayıt yoksa bu sayfa imza sırası uydurmaz. Şikâyetten vazgeçme, şahsi hak talebinden vazgeçildiği anlamına gelmez. Ceza dosyasındaki düşme, tazminat davasını kendiliğinden bitirmez. Tutar, oran ve manevi zarar hesabı bu sayfada yoktur.
Baskı altında imzalandığı düşünülen kâğıt, ayrıca bildirilmelidir. Bildirim, belgenin metnini kendiliğinden silmez. Merci, beyanı dosyadaki hâliyle okur. Baskının nasıl kurulacağı bu sayfada anlatılmaz. Bildiren kişi, kâğıdı hangi şartta imzaladığını ve elinde hangi kayıt olduğunu yazar. Karşı tarafa yeni bir şart önermez.
Sözlü beyan tutanağa geçmeden vazgeçme sayılmaz
Vazgeçme sözlüyse tutanağa geçmelidir. Tutanakta yoksa beyan yapılmış sayılmaz. Yazılıysa imza, fiil ve kişi satırıyla aynı belgede durur. Tutanağı imzalamadan önce okumak, hangi fiilden vazgeçildiğini görmek içindir. Okunmadan atılan imza, kapsamı genişletmez de daraltmaz. Metin ne yazıyorsa o okunur. Tutanakta olmayan bir sınır, sonradan bu sayfadan eklenmez.
Beyan, soruşturma evresinde savcılık veya kolluk tutanağına, kovuşturma evresinde mahkeme tutanağına geçebilir. İki tutanak aynı cümleyi taşısa da tarihleri farklıdır. Hangisinin geçerli sayılacağı, evreye ve suçun niteliğine göre okunur. Daha önce verilen şikâyet dilekçesinin üzerine elle vazgeçtim yazmak, tek başına usulüne uygun bir beyan değildir. Ayrı bir tutanak veya imzalı dilekçe, fiili ve kişiyi göstermelidir. Eski dilekçenin kenarındaki not, yeni bir irade gibi görünür. Merci kenar notasını, asıl metin sanabilir.
Mazeret dilekçesi, vazgeçme değildir. Duruşmaya gidememe hâlinin belgesi, şikâyetten dönüldüğü anlamına gelmez. İki irade aynı kâğıtta aynı cümleyle birleştirilirse merci, hangisinin istendiğini ayıramayabilir. Mazeret yazılacaksa mazeret yazılır. Vazgeçme yazılacaksa fiil ve kişi açıkça yazılır.
Uzlaştırma tutanağı bu belgenin yerine geçmez
Uzlaştırma, tarafların edim üzerinde anlaştığı ayrı bir usuldür. Vazgeçme, suçtan zarar görenin şikâyet iradesini geri alan beyandır. Tutanakta uzlaşma yazıyorsa o tutanak, vazgeçme dilekçesinin kopyası diye okunmaz. İki kâğıt aynı dosyada duruyorsa her biri kendi cümlesinden okunur. Uzlaşma sağlanamamışsa sağlanamamış olduğu tutanaktan okunur. Sağlanamamış uzlaştırma, kendiliğinden vazgeçme sayılmaz. Sağlanmış uzlaştırma da, yanında duran bir vazgeçme dilekçesinin kapsamını kendiliğinden genişletmez.
Ödeme yapılmış olması, tek başına vazgeçme belgesi değildir. Ödemenin hangi fiile yazıldığı, dekontta veya tutanakta duruyorsa oradan okunur. Dekont yoksa ödeme, bu sayfadan vazgeçme diye tamamlanmaz. Edimin yerine getirilmemesi, uzlaştırma tutanağının kendi sonucudur. O sonuç, vazgeçme dilekçesine taşınıp yeniden pazarlık cümlesi yapılmaz. Hangi kâğıdın hangi evrak olduğunu ayırmak, düşme kararının dayanağını gösterir.
İmzadan önce dosyadaki ad okunur
Vazgeçme belgesini imzalamadan önce, dosyada suçun hangi adla yazıldığına bakılır. Ad, şikâyete bağlı bir suça ait değilse imza düşme üretmeyebilir. Ad, birden fazla fiili taşıyorsa belge hangisini kapsıyorsa o okunur. Kapsam dışı kalan fiil, imzayla kendiliğinden kapanmaz. Tereddüt varsa belge, fiilin tarihini ve kişiyi yazar. Suçun maddesini tahminle değiştirmez. Madde numarasını yanlış yazmak, şikâyete bağlı olmayan bir suçu şikâyete bağlı hale getirmez.
Şikâyet hakkını kullanan kişi ile zararı kendi malvarlığından gören kişi aynı olmak zorunda değildir. Şirket veya dernek zararında imza, temsil belgesiyle durur. Temsil yoksa tüzel kişi adına atılan imza, o kişinin vazgeçmesi sayılmaz. Gerçek kişi, kendi gördüğü fiilden kendi adına vazgeçebilir. İki sıfat aynı satırda eritilirse merci, hangisinin irade koyduğunu ayıramayabilir. İrade ayrılacaksa iki ayrı cümle yazılır.
Sonuç
Vazgeçme, şikâyete bağlı suçta ve kanunun aradığı şartlarla düşme sonucu doğurabilir. Resen kovuşturulan suçta aynı sonuç varsayılmaz. Belge, fiili ve kişiyi göstermelidir. Bir kişinin cümlesi diğerinin şikâyetini silmez. Uzlaştırma ayrı belgedir. Çerçeve ceza hukuku ve mağdur hakları nasıl kullanılır sayfalarındadır. Beyanın kapsamı için iletişim yolu vardır. Muhakeme dayanağı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleridir.