Rıza formu ile vesayet kararı
Rıza kâğıdı, hastanın kendi yatışına ilişkin imzadır. Onamın tanımı aydınlatılmış onam yazısındadır. Bu sayfa o tanımı tekrarlamaz. Form, işlemin adını ve imzalayanı taşıyorsa onlar okunur. Form yoksa rıza var sayılmaz. Sözlü kabul, formun yerine kendiliğinden geçmez.
Karar, Türk Medeni Kanunu madde 432 ve madde 433 çerçevesinde vesayet makamının yerleştirme veya alıkoyma yazısıdır. Yerleştirme veya alıkoyma, kişisel korunmanın başka türlü sağlanamadığı hallerde ve kanunun aradığı çerçevede konuşulur. Hangi halin yazıldığı, kararın kendi satırındadır. Bu sayfa o halleri yeniden sıralamaz. Sıralamamak, birini kuruma kapatmanın tarifini de yazmamaktır.
Karar yoksa ve rıza da yoksa dosya hangisi olduğunu göstermez. Boşluk, karar varmış gibi doldurulmaz. Hasta Hakları Yönetmeliği madde 22, kanunda gösterilen istisnalar dışında kimsenin rızası olmaksızın ve rızaya uygun olmayan biçimde tıbbi ameliyeye tabi tutulamayacağını yazar. İstisna, boş bir formla kurulmaz. İstisna, dosyada duran karar veya kanunun gösterdiği başka kayıtla görünür. Kayıt yoksa istisna var sayılmaz. Yatış önce rıza formuyla başlamış, sonra karar eklenmişse iki evrak kendi tarihindedir. Karar, önceki formu silmez. Form, sonraki kararı gereksiz kılmaz. Hangisinin hangi günden sonra sürdüğü, yatış notundan okunur. Not yoksa süreklilik varsayılmaz.
Kararın kendi satırları
Kararda makam, kişi ve kurum, dosyadaki yazımdan okunur. Kurum adı bu metinde uydurulmaz. Madde 433, yerleştirme veya alıkoymaya karar verme yetkisini, ilgilinin yerleşim yeri vesayet makamına, gecikmesinde sakınca varsa bulunduğu yer vesayet makamına bırakır. Kararı veren makam, kurumdan çıkarmaya da yetkilidir. Kararın başlığındaki makam okunur. Başlık yoksa makam tahmin edilmez. Tahmin, yetkiyi değiştirmiş olmaz.
Kanunun işaret ettiği hallerde karar, resmî sağlık kurulu raporundan sonra verilebilir. Dosyada rapor var mı ona bakılır. Raporun tarihi ve kurulu varsa onlar okunur. Rapor yoksa yok diye bırakılır. Raporun nasıl alındığı, örnek alınması ve kişiye yönelik zor kullanılması bu metinde yoktur. Yokluk, rapor varmış gibi doldurulmaz. Rapor, kararın yerine de yapıştırılmaz. Karar rapora dayanıyorsa dayanma, kararın kendi cümlesinde görünür.
Gerekçe, karardaki satırdan okunur. Gerekçe bu sayfada yeniden anlatılmaz. Anlatılmayan gerekçe, ilaç veya doz ile de tamamlanmaz. Gerekçe ile rapor çelişiyorsa çelişki kapatılmaz. Madde 434, kısıtlı bir kişinin kuruma yerleştirilmesi veya alıkonulması halinde, bulunduğu yer vesayet makamının veya özel kanunda gösterilen ilgililerin, durumu yerleşim yeri vesayet makamına bildirmesini yazar. Bildirim, birini içeri alma yöntemi değildir. Dosyada bildirim yazısı varsa yazı okunur. Yoksa yok diye bırakılır. Bildirim, yerleştirme kararının yerine geçmez. Hasta kararı tebellüğ ettiğini söylemiyorsa tebliğ şerhi aranır. Şerh varsa tarih okunur. Şerh yoksa tebliğ var sayılmaz. Tebliğ yokluğu, kararın hiç yazılmadığı anlamına gelmez. Karar sureti dosyada duruyorsa durur. İtiraz süresi, bildirim yokken hatırlanan bir günden işlemez. Kurum değiştirilmişse her kurumun adı kendi kararında veya nakil yazısında aranır. Nakil yazısı yoksa hasta, ikinci kurumda da aynı kararla duruyor sayılmaz. İkinci kurumun kendi yatış kâğıdı ayrıca okunur. Kâğıt rıza formuysa form, ilk kararı kendiliğinden devam ettirmez. Sağlık kurulu raporu ile hekim notu aynı evrak değildir. Bu sayfa notun alınma biçimini yazmaz. Dosyada yalnız hekim notu varsa not, kurul raporu diye adlandırılmaz. Kurul raporu varsa rapor, notun yerine yapıştırılmaz. Karar yerleştirme mi alıkoyma mı diyor, başlıktan okunur. İkisi aynı sonuç cümlesi değildir. Metin ikisini birden kullanıyorsa kullanılan sözler ayrı işaretlenir. Söz yoksa tür tahmin edilmez. Çıkarma isteminin reddi, 435. maddedeki itirazın konusu olabilir. Ret yazısı yoksa ret var sayılmaz.
Bildirimdeki itiraz satırı
Madde 436, karar verilirken ilgilinin sebepler hakkında bilgilendirilmesini ve karara karşı denetim makamına itiraz edebileceğine yazılı olarak dikkat çekilmesini zorunlu tutar. Bir kuruma yerleştirilen kişiye, alıkoyma kararına karşı en geç on gün içinde denetim makamına itiraz edebileceği derhâl yazılı bildirilir. Madde 435, kuruma yerleştirilen kişi veya yakınlarının, karara karşı kendilerine bildirilmesinden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edebileceğini yazar. Aynı hak, kurumdan çıkarılma isteminin reddi halinde de kullanılabilir.
Hasta, bu satırın bildirimde durup durmadığına bakar. Satır yoksa yok diye bırakılır. On gün, bir başkasını kapatmak için kullanılacak takvim diye yazılmaz. Bildirimin tarihi zarfta veya tebliğ şerhinde duruyorsa o tarih okunur. Tarih yoksa süre, hatırlanan bir günden başlatılmaz. İtiraz dilekçesi varsa dilekçenin tarihi ile bildirim tarihi yan yana durur. Biri yoksa diğeri onun yerine yazılmaz.
Hastanedeki başvurunun genel listesi hasta hakları yazısındadır. Vesayet kararına itiraz, o listenin maddesi değildir. Hasta hakları birimine yapılan şikâyet, denetim makamına yapılan itirazın kopyası sayılmaz. İkisi ayrı evraktır.
Çıkarma cümlesi yatırma sırası değildir
Madde 432, ilgili kişinin durumu elverir elvermez kurumdan çıkarılacağını yazar. Bu cümle, birini içeri alma sırası değildir. Çıkarma adımları da burada sıralanmaz. Çıkarma istemi reddedilmişse ret yazısı aranır. Ret yoksa istem reddedilmiş sayılmaz. Çıkarma kararı varsa kararı veren makam, 433. maddedeki yetki cümlesinden okunur. Makam yazmıyorsa yazmıyor diye bırakılır.
Yakına haber verilmesi, çıkarma kararının yerine geçmez. Kime bilgi verildiği yoğun bakımda bilgilendirme yazısındadır. Bilgilendirme notu, vesayet kararını kurmaz. Karar, bilgilendirme notunu da silmez. İkisi aynı günde duruyorsa ikisi ayrı satırdadır.
Hekim notu iki evrakın yerine geçmez
Hekim notu, yatışın tıbbi gözlemini taşıyabilir. Not, rıza formunun veya vesayet kararının yerine yapıştırılmaz. Not “zorunlu yatış” diyorsa bu söz, karar numarası olmadan karar haline gelmez. Karar numarası notta varsa numara, karar suretiyle karşılaştırılır. Suret yoksa numara, suret varmış gibi tamamlanmaz. Not, ilaç adı taşıyorsa ad bu sayfaya kopyalanmaz. Kopyalanmayan ad, doz da taşımaz.
Hasta küçük veya kısıtlıysa yönetmeliğin 24. maddesi, iznin veliden veya vasiden alınmasını ve anlatılanları anlayabileceği ölçüde kendisinin de dinlenmesini söyler. Bu cümle, ergin kişi hakkındaki vesayet yerleştirme kararının kısa adı değildir. Hangi kaydın veliden, hangisinin vesayet makamından geldiği evrakın başlığından ayrılır. Başlıklar karışıksa karışıklık tek imzaya indirgenmez.
İlaç ve yöntem yoktur
Bu sayfa, yatışı yaşayan kişinin kâğıdını ayırır. Bir başkasını kuruma kapatmanın sırası, örneği ve gerekçe listesi yoktur. İlaç adı ve doz yoktur. Tehlike hikâyesi de kurulmaz. Okunan, eldeki evrakın rıza mı yoksa karar mı olduğudur. Evrak elinizdeyse ayrım iletişim yoluyla ayrıca okunabilir. Okuma, yatırma yöntemi vermez. Kararın tebliğ zarfı ile karar sureti ayrı saklanır. Zarfın üzerindeki tarih, suretin üzerindeki tarihten farklıysa ikisi ayrı yazılır. Fark, itiraz süresini hatırlanan bir günden başlatmaz. Süre, bildirim şerhi duruyorsa oradan okunur. Şerh yoksa süre işletilmiş sayılmaz.
Sonuç
Psikiyatride zorunlu yatışta okunan, yatışın rıza mı karar mı olduğudur. Karar, vesayet makamının yazısıdır. Bildirimdeki itiraz satırı ayrıca aranır. Birini yatırmanın yolu ve ilaç bu metinde yoktur. Çerçeve sağlık hukuku sayfasındadır. Dayanak Türk Medeni Kanunu madde 432, 433, 435 ve 436 ile Hasta Hakları Yönetmeliği madde 22 üzerindedir.