Sayının yanındaki aralık sütunu
Laboratuvar çıktısı bir sonuç sayısı, bir birim ve bir referans aralığı taşıyabilir. Sayının aralığın dışında kalması, aralığın yanlış basıldığı anlamına gelmez. Aralık, o yöntemin ve o çıktının kaydına ait değilse sorun aralıktadır. Ait olup olmadığı, çıktının kendi sütunundan okunur. Sütun boşsa boşluk, ezber bir aralıkla doldurulmaz. Hasta, sayıyı yüksek veya düşük diye nitelendirmeden önce basılı sütunun o teste ait olup olmadığına bakar.
Aynı testin adı çıktının başlığında, aralık başka bir testin adıymış gibi duruyorsa fark işaretlenir. Fark, sonucun kendiliğinden yanlış olduğu hükmü değildir. Hüküm, düzeltilmiş çıktı veya laboratuvarın kendi düzeltme notu varsa oradan okunur. Not yoksa yokluk, yabancı bir tablodan kapatılmaz. İstem kâğıdında testi isteyen hekimin adı duruyorsa o ad okunur. Ad yoksa sonuç, kendiliğinden bir klinisyene bağlanmaz. İstenen testin adı ile çıktının başlığı farklıysa fark, aralık sütunundan önce gelir. Farklı testin aralığı, istenen teste yapıştırılmaz. Panel çıktısında birden fazla satır varsa her satır kendi aralığıyla okunur. Bir satırın aralığı boş, diğeri doluysa yalnız boş olan eksiktir. Dolu satır, boş satırı tamamlamaz. Hasta, şikâyet konusu testi panelin içinden ayırır. Ayıramıyorsa panelin tamamı hatalı ilan edilmez.
Birim ve yöntem aynı çıktıda mı
Birim, sayının yanında yazıyorsa o birim konuşur. Birim ile aralığın birimi farklıysa ikisi çelişki olarak durur. Çelişki, birini silerek kapanmaz. Yöntem adı çıktıda varsa aralığın o yönteme ait olup olmadığı sorulur. Yöntem adı yoksa ad uydurulmaz. Cihaz veya kit adı basılmışsa basılan ad okunur. Basılmamış ad, hastanın hatırladığı laboratuvar adıyla tamamlanmaz.
Çocuk, erişkin veya cinsiyet için ayrı bir sütun basılmışsa basılan sütun okunur. Basılmamış bir sütun, hastanın yaşı veya cinsiyetiyle tamamlanmaz. Tamamlanan sütun, eşik sayısı da taşımaz. Hasta, hangi sütunun kendi çıktısında işaretlendiğine bakar. İşaret yoksa yokluk ayrıca yazılır. Yokluk, en yakın görünen aralığın seçildiği anlamına gelmez. Çıktı önceki sonucu da basıyorsa önceki sayı kendi sütunundadır. Önceki sayı, bugünkü aralığın yanlış olduğunu göstermez. Karşılaştırma, ancak iki çıktının birimi aynıysa okunur. Birim farklıysa karşılaştırma kurulmaz. Kurulmayan karşılaştırma, eşik de üretmez. Örnek alma saati ile sonucun basıldığı saat, aralık sütununun yerine geçmez. Saatler duruyorsa durur. Saat yoksa gecikme varsayılmaz. Gecikme, bu yazının sorusu değildir. Bu yazının sorusu, basılı aralığın o sayıya ait olup olmadığıdır.
Düzeltilmiş nüsha ilk sayıyı silmez
Hasta Hakları Yönetmeliği madde 17, eksik, belirsiz veya hatalı tıbbi bilginin düzeltilmesinin istenebileceğini yazar. İstek, basılı aralığı kendiliğinden değiştirmiş sayılmaz. Değişmiş sayılması için düzeltilmiş çıktı aranır. Suret, 16. maddeyle hasta, vekili veya kanuni temsilcisi tarafından istenebilir. Suret, eşiği üretmez. Suret, laboratuvarın başlığındaki adı da değiştirmez.
Hasta, aynı testin düzeltilmiş çıktısı varsa ilk nüsha ile yenisini yan yana tutar. Yeni aralık, ilk sayıyı kendiliğinden silmez. Hangi nüshanın klinik nota girdiği, notun tarihinden ve notun andırdığı sayıdan okunur. Tarih yoksa nüsha seçimi varsayılmaz. Klinik not bir sayıyı tekrarlıyorsa tekrarlanan sayı işaretlenir. Not sayı yazmıyorsa hangi çıktının esas alındığı tamamlanmaz.
Tekrar çalışılan test, yeni bir çıktıdır. Yeni çıktı, ilk aralığın düzeltildiğini ancak bunu yazıyorsa söyler. Yazmıyorsa iki sonuç yan yana durur. İkisi tek sonuca indirgenmez. Laboratuvar notu birim hatası veya aralığın güncellendiğini yazıyorsa o söz okunur. Söz yoksa güncelleme var sayılmaz. Güncelleme, ilk nüshanın klinik kararda kullanılıp kullanılmadığını silmez. Kullanılıp kullanılmadığı, hekim notundan okunur. Hasta, çıktının hangi kuruma ait olduğunu başlıktan okur. Başlık yoksa kurum, istem kâğıdındaki laboratuvar adından tamamlanmaz. İki kurumun çıktısı aynı test için duruyorsa ikisi yan yana konur. Aralıkları farklı olabilir. Farklılık, birinin yanlış olduğunu kendiliğinden göstermez. Hangisinin tedavi kararına girdiği, klinik notun andırdığı sayı ve tarihten çıkar. Not ikisini birden anıyorsa ikisi de anılmış sayılır. Hiç anmıyorsa seçim varsayılmaz. Referans aralığının yanında normal, düşük veya yüksek gibi bir işaret varsa işaret, basılı aralıktan ayrı okunur. İşaret ile aralık çelişiyorsa çelişki kapatılmaz. İşaret yoksa sayı, işaret varmış gibi sınıflanmaz. Sınıflama, bu metnin koyacağı bir eşikle de yapılmaz.
Karışan tüp ve bildirilmeyen değer
Barkod başka kişiyi gösteriyorsa konu kimliktir. Kimlik aynıysa konu, sayının yanındaki aralıktır. İkisi bir çıktıda birleşirse yine ayrı satırda durur. Karışma yazısının etiket düzeni buraya kopyalanmaz. İsim doğru, aralık sütunu başka teste ait görünüyorsa okunan aralıktır. Aralık doğru, isim başka hastaya aitse okunan kimliktir.
Kritik değerin haber verilmemesi de aralık sütununun yerine geçmez. Haber gitmiş bir kayıt ile hiç haber verilmemiş bir sayı ayrı sorulardır. O ayrım bildirilmeyen kritik tahlil kaydındadır. Bu gövde haber saatini ölçmez. Saat, aralık sütununu da kurmaz.
Hastane başvurusunun genel listesi hasta hakları yazısındadır. Referans sütunu, o listenin bir maddesi diye okunmaz. Başvuru, hangi çıktının hangi sütununu tartıştığını söyler. Sütun gösterilmeden genel şikâyet, aralık hatasını kurmuş olmaz.
Çıktıdaki yorum satırı
Çıktı, örneğin uygun olmadığına veya sonucun yorumla okunması gerektiğine dair bir cümle taşıyorsa o cümle aralık sütunundan ayrıdır. Cümle, basılı aralığı kendiliğinden yanlış ilan etmez. Cümle yoksa örnek uygunsuzdu denmez. Uygunsuzluk, ancak çıktıda veya laboratuvar notunda yazılıysa okunur. Yazılı olmayan gerekçe, sayının yanına eklenmez.
Patoloji raporundaki tanı cümlesi, bu sütunun kısa adı değildir. Doku adı ile kan sayısının aralığı aynı dosyada duruyorsa ikisi ayrı tutulur. Biri diğerinin birimini açıklamaz. Birim bu metinde de uydurulmaz.
Laboratuvar çıktısı, teşhis faaliyetinin parçası olarak 1219 sayılı Kanun çerçevesinde okunur. Eşik, o kanundan çıkarılmaz. Kanun, alt sınır ve üst sınır listesi taşımaz. Çıktının altındaki açıklama notu, aralık sütunundan uzunsa not kendi cümlesiyle okunur. Not, sayıyı başka bir birime çeviriyorsa çeviri ancak yazılıysa geçerlidir. Yazılı değilse hasta, sayıyı ezber bir çarpanla başka birime taşımaz. Taşıyan hesap, dosyadaki sütunun yerine konmaz. Hesap bu metinde de kurulmaz. Hasta, çıktıyı alan hekimin notundaki tarihi ile çıktının basım tarihini ayırır. Not daha erkense not, o çıktıyı görmüş sayılmaz. Not daha sonsa hangi sayıyı andırdığına bakılır. Andırma yoksa not, aralığı düzeltmiş sayılmaz.
Eşik uydurulmaz
Bu metin alt sınır, üst sınır ve kritik değer sayısı koymaz. Sayının yüksek veya düşük görünmesi, aralığın yanlış olduğunu kanıtlamaz. Kanıt, çıktıda basılı aralık, birim ve varsa yöntem adının çelişkisidir. Çelişki yokken sayı, başka bir laboratuvarın aralığıyla yargılanmaz. Getirilen yabancı aralık, dosyadaki sütunun yerine konmaz. Yabancı aralık, dilekçeye eklenmiş olsa bile eldeki çıktının sütununu değiştirmiş sayılmaz.
Çıktı birlikte okunacaksa iletişim yolu açıktır. Okuma, sayıyı bir eşiğin üstünde veya altında ilan etmek değildir.
Sonuç
Referans aralığı yanlışsa okunan, sayının yanındaki sütundur. Karışan numune, geciken patoloji raporu ve bildirilmeyen kritik değer başka kayıtlardır. Sayısal eşik bu metinde yoktur. Çerçeve sağlık hukuku sayfasındadır. Dayanak Hasta Hakları Yönetmeliği madde 16 ve 17 üzerindedir.